{"id":3359269,"date":"2023-07-14T07:56:39","date_gmt":"2023-07-14T07:56:39","guid":{"rendered":"https:\/\/womensnetwork.org\/?p=3359269"},"modified":"2023-07-14T11:47:41","modified_gmt":"2023-07-14T11:47:41","slug":"pas-strehimores-e-pastrehe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/pas-strehimores-e-pastrehe\/","title":{"rendered":"Pas strehimores, e pastreh\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<p><em>\u201cNuk kam ku me shku mas k\u00ebtuhit\u201d \u2013 nis rr\u00ebfimin R.S. e cila \u00ebsht\u00eb e strehuar n\u00eb nj\u00eb prej strehimoreve t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb dhun\u00ebs sistematike fizike dhe psiqike nga burri i saj p\u00ebrgjat\u00eb 30 viteve martes\u00eb. P\u00ebrball\u00eb shifrave t\u00eb lart\u00eb t\u00eb grave q\u00eb jan\u00eb viktima t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, Kosova ka vet\u00ebm tet\u00eb strehimore dhe asnj\u00eb organizat\u00eb t\u00eb specializuar q\u00eb i trajton ato pas daljes nga strehimoret.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u2019i ikur dhun\u00ebs nga bashk\u00ebshorti i saj, n\u00ebna e tet\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, R.S. u detyrua t\u00eb strehohet n\u00eb nj\u00eb strehimore.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHatri i f\u00ebmij\u00ebve kam duru e skam mujt me dal\u00eb&nbsp; e m\u00eb i lan\u00eb f\u00ebmij\u00ebt. Duro, duro dikur u lodha, e pash\u00eb q\u00eb mu lodh\u00eb shpirti edhe nuk mujsha me jetu. E martova edhe djalin ia nisi me pas probleme edhe me nusen e djalit, tu m\u00eb rreh n\u00ebrsy nuses\u201d \u2013 rr\u00ebfen ajo.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Por, paqen nuk e gjen as brenda mureve q\u00eb at\u00eb e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ndjehet e sigurt.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cP\u00ebr nj\u00eb njeri q\u00eb ka p\u00ebrjetu dhun\u00eb p\u00ebr aq shum\u00eb vjet, si un\u00eb, e bashk\u00eb me mu edhe f\u00ebmijt\u00eb e mi, \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb me mendu q\u00eb jeta jasht\u00eb ka me u ndryshu p\u00ebr t\u00eb mir\u00eb. Kam punu, s\u2019m\u00eb ka lan\u00eb rahat as n\u00eb pune\u00eb, po tash qysh me u kthy me punu, ku me shku, qysh me rrnu\u201d \u2013 thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo dilem\u00eb shoq\u00ebron \u00e7do dit\u00eb n\u00eb strehimore edhe qindra grat\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb cilat n\u00eb strehimore gjejn\u00eb streh\u00eb por jo edhe shpres\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn pas saj.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebm vitin e kaluar mbi 2200 gra ishin viktima t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje. Disa nga viktimat, p\u00ebr shkak t\u00eb pamund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb vazhduar bashk\u00ebjetes\u00ebn me dhunuesit, jet\u00ebn e tyre e zhvendosin n\u00eb qendrat strehimore. Prishtina, Prizreni, Peja, Gjilani, Ferizaj, Gjakova, Mitrovica e Novob\u00ebrda jan\u00eb tet\u00eb qytete t\u00eb Kosov\u00ebs ku funksionojn\u00eb qendra t\u00eb tilla q\u00eb vazhdimisht pranojn\u00eb viktima e p\u00ebrkujdesen p\u00ebr to.<\/p>\n\n\n\n<p>Por pas daljes nga strehimorja nga Rrjeti i Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (RrGK) thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e nevojshme t\u00eb vazhdoj\u00eb trajtimi i tyre.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas Adelina Berish\u00ebs nga RRGK, var\u00ebsisht prej rasteve, ka gra q\u00eb nevojitet t\u2019iu vazhdohet trajtimi, p\u00ebr t\u2019u stabilizuar emocionalisht dhe me i tejkalu t\u00eb gjitha traumat q\u00eb ka p\u00ebrjetuar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi faza rehabilituese dhe riintegrimit \u00ebsht\u00eb faza m\u00eb e ndjeshme dhe m\u00eb s\u00eb keqti q\u00eb \u00ebsht\u00eb punuar n\u00eb sistemin e Kosov\u00ebs sa i p\u00ebrket trajtimit t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb baza gjinore. P\u00ebrve\u00e7 pun\u00ebs q\u00eb b\u00ebjn\u00eb strehimoret, q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr detyr\u00eb edhe ato t\u00eb merren me i fuqizu grat\u00eb sa jan\u00eb n\u00eb strehimore q\u00eb kur dalin me qen\u00eb m\u00eb t\u00eb pavarura ka shum\u00eb pak organizata tjera q\u00eb munden me i ndihmu n\u00eb faz\u00ebn e integrimit dhe riintegrimit\u201d \u2013 ka th\u00ebn\u00eb Berisha.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo p\u00ebr KALLXO.com ka p\u00ebrmendur sfidat t\u00eb cilat viktimat mund t\u2019i ken\u00eb pas daljes nga strehimorja.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cGrat\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb atyre v\u00ebshtir\u00ebsive q\u00eb i hasin pas q\u00ebndrimit n\u00eb strehimore, shpesh jan\u00eb detyruar me u kthy tek familja ku ka p\u00ebrjetu dhun\u00eb, ose jan\u00eb detyru me hjek\u00eb dor\u00eb prej f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vet\u00eb dhe me u kthy tek sht\u00ebpia e prind\u00ebrve t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb refuzuar me i marr\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e dh\u00ebnd\u00ebrrit duke i konsideru q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb linj\u00ebs s\u00eb gjakut p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj mend\u00ebsie patriarkale vazhdon me qen\u00eb shum\u00eb sfiduese\u201d \u2013 ka th\u00ebn\u00eb ajo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb shum\u00eb e nevojshme t\u00eb ket\u00eb trajtim pas daljes nga strehimoret por varet prej rastit, ka raste q\u00eb prej momentit q\u00eb e p\u00ebrjetojn\u00eb dhun\u00ebn dhe e raportojn\u00eb dalin prej qasaj marr\u00ebdh\u00ebnie, p\u00ebr to \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rifillim i jet\u00ebs edhe ato e marrin jet\u00ebn n\u00eb dor\u00eb, ndjehen t\u00eb guximshme dhe vazhdojn\u00eb tutje\u201d \u2013 shton ajo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Berisha thekson se nj\u00eb OJQ mundet me qen\u00eb aty si k\u00ebshilluese p\u00ebr nj\u00eb grua, por sipas saj, shteti do t\u00eb duhej t\u00eb mendoj p\u00ebr mekanizmat e k\u00ebtyre grave q\u00eb t\u2019u lehet\u00ebsohet jeta pasi dalin prej strehimores.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMir\u00ebpo ka gra q\u00eb nevojitet fillimisht me punu me to, me u stabilizu emocionalisht dhe me i tejkalu t\u00eb gjitha traumat q\u00eb ka p\u00ebrjetu. Krejt varet prej nevojave t\u00eb grave mir\u00ebpo p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme ajo \u00ebsht\u00eb edhe k\u00ebrkes\u00eb ligjore prej Konvent\u00ebs s\u00eb Stambollit q\u00eb secili shtet duhet me kriju mekanizma p\u00ebr k\u00ebt\u00eb faz\u00ebn e fundit t\u00eb rehabilitimit dhe riintegrimit t\u00eb secil\u00ebs viktim\u00eb t\u00eb dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore, kjo nevoj\u00eb \u00ebsht\u00eb e faktuar edhe n\u00eb baz\u00eb t\u00eb korniz\u00ebs ligjore edhe studimeve tjera q\u00eb \u00ebsht\u00eb ter\u00ebsisht shum\u00eb e rend\u00ebsishme q\u00eb t\u00eb punohet pasi ato t\u00eb raportojn\u00eb dhun\u00ebn\u201d \u2013 ka th\u00ebn\u00eb Berisha.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Roli i Qendrave p\u00ebr Pun\u00eb Sociale dhe Strehimoreve&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7do komun\u00eb ka nji Qend\u00ebr p\u00ebr Pun\u00eb Sociale. QPS mes tjerash ofron sh\u00ebrbime ndaj personave q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetu dhun\u00eb n\u00eb familje dhe sh\u00ebrbime sociale si mbrojtja, rehabilitimi dhe integrimi i viktimave n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n<p>Kumrije Bytyqi, drejtoresh\u00eb e Qendr\u00ebs p\u00ebr Pun\u00eb Sociale n\u00eb Prizren ka th\u00ebn\u00eb p\u00ebr KALLXO.com se n\u00eb nivel lokal nuk kan\u00eb OJQ t\u00eb specializuar p\u00ebr trajtimin e viktimave pas daljes nga strehimoret, por ngrit edhe munges\u00ebn e OJQ-ve p\u00ebr trajtimin e rasteve dhe programeve&nbsp; t\u00eb atyre q\u00eb abuzojn\u00eb me viktimat.<\/p>\n\n\n\n<p>Bytyqi thot\u00eb se var\u00ebsisht nga rasti pas daljes nga strehimorja menaxheri i rastit ofron sesione k\u00ebshilluese individuale, familjare, mbik\u00ebqyrje t\u00eb rastit sipas nevojave t\u00eb viktim\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2026 bashk\u00ebpunon me shkolla, referon rastin n\u00eb asistenca sociale, p\u00ebr banim social, aft\u00ebsime profesionale, sh\u00ebndet\u00ebsi si dhe sh\u00ebrbime tjera var\u00ebsisht nga nevojat e rastit dhe familjes. N\u00ebse gjykata ka shqiptuar mas\u00ebn e trajtimit psiko-social t\u00eb kryer\u00ebsit t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje QPS i p\u00ebrmbahet k\u00ebrkes\u00ebs se gjykat\u00ebs e mbik\u00ebqyr rastin dhe raporton n\u00eb baz\u00eb t\u00eb vendimit t\u00eb gjykat\u00ebs\u201d \u2013 \u00ebsht\u00eb shprehur ajo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Kosova ka vet\u00ebm tet\u00eb strehimore, n\u00eb: Ferizaj, Gjakov\u00eb, Gjilan, Novob\u00ebrd\u00eb, Pej\u00eb, Prizren, Prishtin\u00eb dhe Mitrovic\u00ebn Jugore. Strehimoret ofrojn\u00eb sh\u00ebrbime strehimi p\u00ebr grat\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetu dhun\u00eb n\u00eb familje.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Referimi p\u00ebr strehimore zakonisht b\u00ebhet nga QPS-ja, por mund t\u00eb b\u00ebhet edhe nga policia apo institucionet tjera, me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb viktim\u00ebs; edhe personat q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar dhun\u00eb mund t\u00eb vet\u00eb-referohen.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto strehimore funksionojn\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Organizatave Joqeveritare vendore.<\/p>\n\n\n\n<p>Ato u ofrojn\u00eb viktimave nj\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm e t\u00eb sigurt\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetu n\u00eb rast se rrezikohen nga dhuna n\u00eb familje. Gjithashtu p\u00ebr detyr\u00eb e kan\u00eb t\u2019i ndihmojn\u00eb viktimat gjat\u00eb procesit t\u00eb rimarrjes s\u00eb vetes nga dhuna n\u00eb familje duke p\u00ebrfshir\u00eb kujdesin psikologjik, fizik, rehabilitimin dhe riintegrimin n\u00eb shoq\u00ebri. Shumica e strehimoreve ofrojn\u00eb edhe ndihm\u00eb juridike. T\u00eb gjitha sh\u00ebrbimet n\u00eb strehimore ofrohen falas.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesatarisht, strehimoret mund t\u00eb strehojn\u00eb 15 persona (bashk\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt), por shumica ofrojn\u00eb edhe shtret\u00ebr shtes\u00eb p\u00ebr situata emergjente.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Koh\u00ebzgjatja maksimale e q\u00ebndrimit \u00ebsht\u00eb gjasht\u00eb muaj; megjithat\u00eb, n\u00ebse vler\u00ebsimi i siguris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i k\u00ebnaqsh\u00ebm, si dhe viktima nuk ka vend tjet\u00ebr ku t\u00eb shkoj\u00eb, ato mund t\u00eb transferohen n\u00eb strehimore tjet\u00ebr, ose t\u00eb mbeten n\u00eb strehimoren e nj\u00ebjt\u00eb edhe p\u00ebrtej periudh\u00ebs gjasht\u00ebmujore n\u00eb baz\u00eb t\u00eb marr\u00ebveshjes paraprake me MPMS-n\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ardita Bala, drejtoresh\u00eb e strehimores \u201cQendra p\u00ebr Mir\u00ebqenien e Gruas\u201d n\u00eb Pej\u00eb, rr\u00ebfen p\u00ebr KALLXO.com se ka gra q\u00eb kan\u00eb nevoja t\u00eb ndryshme dhe se \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm trajtimi i tyre edhe pas daljes nga strehimorja.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e r\u00ebndsishme trajtimi i tyre var\u00ebsisht prej rastit. P\u00ebr shembull nuk i l\u00ebshojm\u00eb prej strehimores pa vullnetin e saj dhe pa riintegrimin e saj n\u00eb shoq\u00ebri. Ka raste t\u00eb cilat psh pas 6-7 muaj, kan\u00eb desht\u00eb me punu, por i vyn\u00eb urdh\u00ebri mbrojtj\u00ebs p\u00ebr me vazhdu, p\u00ebrkrahja i duhet gjith\u00eb koh\u00ebn. Psh ne kemi raste t\u00eb cilat i p\u00ebrkrahim me ndihma t\u00eb ndryshme, n\u00ebse ka nevoj\u00eb p\u00ebr seanca psikologjike, p\u00ebr k\u00ebshilla sh\u00ebndet\u00ebsore, p\u00ebr ndihm\u00eb juridike falas, pra \u00ebsht\u00eb e nevojshme vazhdimi i p\u00ebrkrahjes t\u00eb grave n\u00eb \u00e7do aspekt\u201d \u2013 tha ajo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nevoja p\u00ebr t\u2019u trajtuar&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sipas psikologes Mimoza Shahini, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i domosdosh\u00ebm trajtimi pas daljes nga strehimorja, pasi sipas saj, shum\u00eb viktima t\u00eb cilat nuk jan\u00eb ndihmuar pas daljes nga strehimorja kan\u00eb hyr\u00eb p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb ciklin e dhun\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb pamund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t`u integruar n\u00eb mjedisin social, p\u00ebr shum\u00eb arsye, shum\u00eb prej tyre rikthehen n\u00eb mjedisin abuziv dhe rip\u00ebrjetonj\u00eb nj\u00eb dhun\u00eb t\u00eb re.<\/p>\n\n\n\n<p>Psikologia thot\u00eb se p\u00ebrjetimet traumatike kan\u00eb efekte p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe pas daljes \u00ebsht\u00eb e domosdoshme mb\u00ebshtetja psikologjike.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDhuna nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim por nj\u00eb fenomen kompleks i cili krijon d\u00ebmtime t\u00eb sferave t\u00eb ndryshme q\u00eb dekujlibrojn\u00eb&nbsp; integritetin fizik, emocional, social dhe ekonomik t\u00eb personit t\u00eb ballafaquar me t\u00eb. \u00cbsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb shpjegimi i k\u00ebtyre ndikimeve t\u00eb ket\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb mosh\u00ebn, gjinin\u00eb, kultur\u00ebn, statusin socio -ekonomik t\u00eb viktim\u00ebs\u201d \u2013 ka th\u00ebn\u00eb psikologia Shahini.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo thot\u00eb se viktimat mund t\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb stres post-traumatik (PTSD), depresionin, ankthin kronik, sulmet e panikut, ndjesi t\u00eb pashpres\u00ebs, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb kontrollimin e emocioneve, humbjen e vet\u00ebbesimit dhe ndjenjat e faj\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas saj, k\u00ebto pasoja psikologjike mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs dhe ndihmojn\u00eb n\u00eb krijuar v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebtejshme n\u00eb funksionimin e m\u00ebtejsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAto mund t\u00eb p\u00ebrballen me humbjen e vendeve t\u00eb pun\u00ebs, humbje t\u00eb pozicionit t\u00eb tyre n\u00eb familje, v\u00ebshtir\u00ebsi financiare, dhe d\u00ebmtime materiale. K\u00ebto pasoja ekonomike mund t\u00eb krijojn\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb p\u00ebrmbushjen e nevojave themelore dhe t\u00eb rrisin varf\u00ebrin\u00eb dhe pabarazin\u00eb\u201d- shtoi Shahini.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo thekson se trajtimi i viktimave t\u00eb dhun\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i gjat\u00eb dhe kompleks q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb kujdes, p\u00ebrkujdesje dhe angazhim t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb nga profesionist\u00ebt e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe t\u00eb mir\u00ebqenies sociale si dhe institucionet e drejt\u00ebsis\u00eb.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cP\u00ebrmes angazhimit t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb akter\u00ebve t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb trajtimin e t\u00eb mbijetuar\u00ebve t\u00eb dhun\u00ebs duhet t`iu krijohet nj\u00eb mjedis i sigurt\u00eb me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb ndjenj\u00ebn e siguris\u00eb. Kujdesi mjek\u00ebsor \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm n\u00eb rastet e d\u00ebmtimeve fizike apo edhe problemeve sh\u00ebndetsore q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb viktimat\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cK\u00ebshillimi dhe ndihma psikologjike sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb t\u00eb adresuar pasoja psikologjike t\u00eb dhun\u00ebs. K\u00ebshillimi individual, terapia grupore dhe strategjit\u00eb e menaxhimit t\u00eb stresit mund t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e trajtimit p\u00ebr t\u00eb ndihmuar viktimat. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb viktimave \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb t\u00eb sigurohet edhe ndihm\u00eb juridike. Nd\u00ebrkoh\u00eb reabilitimi dhe p\u00ebrgatitja p\u00ebr t\u00eb ardhmen sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr t`i rim\u00ebk\u00ebmbur dhe integruar n\u00eb shoq\u00ebri\u201d \u2013 theksoi ajo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Psikologia thot\u00eb se koh\u00ebzgjatja e trajtimit \u00ebsht\u00eb individuale dhe ndikohet nga dinamikat e harmonizimit t\u00eb akter\u00ebve t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb rehabilitim, por n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi lidhet me tre faza; intervenimi n\u00eb kriz\u00eb;&nbsp; intervenimi ne strehimore dhe&nbsp; intervenime pas daljes nga strehimorja.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu shum\u00eb viktima, shton ajo, kan\u00eb munges\u00eb t\u00eb burimeve mb\u00ebshtet\u00ebse t\u00eb cilat mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb pamund\u00ebsin\u00eb e viktimave p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMb\u00ebshtetja e vazhdueshme mund t\u00eb ndihmoj\u00eb viktimat e dhun\u00ebs t\u00eb rind\u00ebrtojn\u00eb vet\u00ebvler\u00ebsimin dhe t\u00eb fitojn\u00eb ndjenj\u00ebn e fuqizimit. Ajo u ofron atyre mjetet dhe burimet p\u00ebr t\u00eb zhvilluar vet\u00ebbesim dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime t\u00eb pavarura duke siguruar integrimin n\u00eb komunitetin e tyre dhe t\u00eb tejkalojn\u00eb izolimin social\u201d- ka th\u00ebn\u00eb Shahini.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUn\u00eb nuk jam e sigurt\u00eb p\u00ebr numrin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb organizatave q\u00eb merren me trajtimin e tyre, por mendoj q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb uljen e k\u00ebtij fenomeni\u201d \u2013 tha ajo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkaq, sipas sociologut, Labinot Kunushevci, viktimat e dhun\u00ebs kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr rehabilitim var\u00ebsisht nga lloji i dhun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrjetuar, niveli i pasojave dhe aft\u00ebsive q\u00eb posedon viktima n\u00eb rehabilitim.<\/p>\n\n\n\n<p>Sociologu thot\u00eb se viktimat meritojn\u00eb integrim dhe pranim shoq\u00ebror pas nj\u00eb periudhe krize, n\u00eb faz\u00ebn post-dhun\u00eb, dhe jo t\u00eb anashkalohen apo penalizohen, sepse kjo, sipas tij, do ta thyej\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb viktim\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTrajnimet, k\u00ebshillimet, seancat socio-psikologjike ndihmojn\u00eb shum\u00eb. Gjithmon\u00eb trajtimet duhet t\u00eb shikohen nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i rrethanave q\u00eb e kan\u00eb shkaktuar dhun\u00ebn. Pra jet\u00ebgjat\u00ebsia e trajtimeve varet nga specifikat e viktimave. Viktimat e dhun\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb shpesh her\u00eb anashkalohen nga institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse, duke e l\u00ebn\u00eb fatin dhe mir\u00ebqenien n\u00eb fatin e tyre dhe jo n\u00eb garancit\u00eb e shtetit apo t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Angazhimi sa m\u00eb kolektiv i shoq\u00ebris\u00eb civile do t\u2019u ndihmonte viktimave q\u00eb t\u2019i kthehen jet\u00ebs n\u00eb normalitet\u201d- theksoi ai.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7ka ka n\u00eb dor\u00eb shteti?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u00eb nga viti 2008, Kosova ka miratuar disa ligje dhe politika drejt adresimit dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb reagimit t\u00eb saj institucional ndaj dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 2019, Kodi Penal i Kosov\u00ebs (KPK) u ndryshua p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb veprat penale n\u00eb p\u00ebrputhje me KS, duke p\u00ebrfshir\u00eb: dhun\u00ebn n\u00eb familje, ngacmimet seksuale dhe gjymtimin e organeve gjenitale t\u00eb grave.<\/p>\n\n\n\n<p>KPK tani e njeh dhun\u00ebn n\u00eb familje si dhun\u00eb fizike, psikologjike, seksuale ose ekonomike ose keqtrajtim brenda nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieje familjare. Ligji p\u00ebr Mbrojtje nga Dhuna n\u00eb Familje (LMDHF) p\u00ebrcakton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme k\u00ebto lloje t\u00eb dhun\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb vitin 2020 Kosova filloi t\u00eb b\u00ebj hapat e par\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar LMDHF n\u00eb mesin e ligjeve tjera relevante, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur m\u00eb mir\u00eb nevojat e identifkuara dhe p\u00ebr t\u2019i harmonizuar ato me KS.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kosova ka po ashtu Strategji Komb\u00ebtare p\u00ebr Mbrojtjen nga Dhuna n\u00eb Familje.<\/p>\n\n\n\n<p>Departamenti i Sh\u00ebrbimeve Sociale dhe Mbrojtjes s\u00eb F\u00ebmij\u00ebve n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb ka mandat inicimin, hartimin, monitorimin dhe inspektimin e programeve sociale dhe t\u00eb mir\u00ebqenies q\u00eb nd\u00ebrlidhen me personat n\u00eb nevoj\u00eb p\u00eb sh\u00ebrbime sociale.<\/p>\n\n\n\n<p>Po ashtu, ky Departament ka mandat hartimin e standardeve, licencimin e profesionist\u00ebve dhe subjeketeve juridike e joqeveritare q\u00eb fush\u00ebveprimtari t\u00eb tyre kan\u00eb mbrojtjen e personave n\u00eb nevoj\u00eb sociale.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb, bazuar n\u00eb planin e rregullt vjetor t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb Ministris\u00eb mbi mb\u00ebshtetjen e projekteve t\u00eb OJQ-ve, q\u00eb fush\u00ebveprimtari t\u00eb tyre kan\u00eb trajtimin e grupeve n\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr sh\u00ebrbime sociale dhe familjare, ne p\u00ebr \u00e7do vit p\u00ebrgatisin dhe shpallin thirrjen publike p\u00ebr mb\u00ebshtetje t\u00eb projekteve t\u00eb OJQ-ve t\u00eb licencuara.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas MD-s\u00eb, mb\u00ebshtetja financiare q\u00eb ofrohet nga Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb ndryshon nd\u00ebr vite dhe ndryshon bazuar n\u00eb nevojat q\u00eb kan\u00eb k\u00ebto strehimore p\u00ebr t\u00eb implementuar programet e tyre p\u00ebr mbrojtjen, strehimin, rehabilitimin dhe ri-integrimin e viktimave.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBazuar n\u00eb nenin 12 dhe 20 t\u00eb Rregullores s\u00eb MF nr. 4 \/2017 mbi kriteret, standardet dhe proceduarat e financimit publik t\u00eb OJQ-ve, ne \u00e7do vit ofrojm\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb projekteve t\u00eb OJQ-ve t\u00eb licencuara p\u00ebr sh\u00ebrbime sociale dhe familjare, OJQ-ve q\u00eb trajtojn\u00eb viktima t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, viktima t\u00eb trafikimit me qenie njer\u00ebzore, f\u00ebmij\u00eb t\u00eb keqtrajtuar, abuzuar, l\u00ebn\u00eb pas dore dhe pa p\u00ebrkujdesje familjare, p\u00ebrkujdesje ndaj personave t\u00eb moshuar, p\u00ebrkujdesje ndaj personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuar dhe OJQ-t\u00eb q\u00eb trajtojn\u00eb persona, f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rritur me sindroma t\u00eb ndryshme\u201d- thuhet n\u00eb p\u00ebrgjigjen e MD-s\u00eb.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb tej thon\u00eb s\u00eb OJQ dhe Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb kan\u00eb marr\u00ebveshje bashk\u00ebpunimi tash e disa vjet, nd\u00ebrsa sa i p\u00ebrket cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ofrimit t\u00eb sh\u00ebrbimeve, OJQ, i n\u00ebnshtrohen procesit t\u00eb licencimit bazuar n\u00eb kushtet dhe kriteret e p\u00ebrcaktuara n\u00eb aktet ligjore e n\u00ebnligjore.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu kan\u00eb theksuar se sa i p\u00ebrket cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb sh\u00ebrbimeve q\u00eb ofrohen nga k\u00ebto subjekte, vler\u00ebsojm\u00eb se \u00e7do her\u00eb duhet p\u00ebrmir\u00ebsuar cil\u00ebsia e ofrimit t\u00eb sh\u00ebrbimeve sociale dhe familjare dhe shtojn\u00eb se MD si institucion i hartimit t\u00eb politikave sociale jan\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim dhe rritje t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb sh\u00ebrbimeve p\u00ebr kategorit\u00eb n\u00eb nevoj\u00eb sociale.<\/p>\n\n\n\n<p><em>(Artikull i Kallxo.com)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cNuk kam ku me shku mas k\u00ebtuhit\u201d \u2013 nis rr\u00ebfimin R.S. e cila \u00ebsht\u00eb e strehuar n\u00eb nj\u00eb prej strehimoreve t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb dhun\u00ebs sistematike fizike dhe psiqike nga burri i saj p\u00ebrgjat\u00eb 30 viteve martes\u00eb. P\u00ebrball\u00eb shifrave t\u00eb lart\u00eb t\u00eb grave q\u00eb jan\u00eb viktima t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, Kosova ka vet\u00ebm tet\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":3359273,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_FSMCFIC_featured_image_caption":"","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3359269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3359269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3359269"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3359269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3359279,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3359269\/revisions\/3359279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3359273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3359269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3359269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3359269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}