{"id":3360181,"date":"2023-10-03T11:30:16","date_gmt":"2023-10-03T11:30:16","guid":{"rendered":"https:\/\/womensnetwork.org\/?p=3360181"},"modified":"2023-10-03T11:30:19","modified_gmt":"2023-10-03T11:30:19","slug":"sevasti-qiriazi-mesuesja-e-pare-e-gjuhes-shqipe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/sevasti-qiriazi-mesuesja-e-pare-e-gjuhes-shqipe\/","title":{"rendered":"Sevasti Qiriazi \u2013 m\u00ebsuesja e par\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe"},"content":{"rendered":"\n<p>\u201cUn\u00eb jam shqiptare. Ky p\u00ebrb\u00ebn faktin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs sime, madje m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se edhe familja, pasi t\u00eb qen\u00ebt e nd\u00ebrgjegjshme p\u00ebr t\u00eb m\u00eb krijoi ndjesin\u00eb e gjall\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebj, duke i dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu q\u00ebllim jet\u00ebs sime.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Jan\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb t\u00eb nism\u00ebtares s\u00eb organizimit t\u00eb arsimit shqip p\u00ebr vajzat, Sevasti Qiriazi Dako shkruar n\u00eb librin e saj autobiografik \u201cJeta Ime\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>E jeta e Sevastis\u00eb, nj\u00eb gruaje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, \u00ebsht\u00eb tregim i historis\u00eb shqiptare. \u00cbsht\u00eb tregim i vullnetit, patriotizmit dhe v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb ka pasur rruga e krijimit t\u00eb kombit n\u00ebp\u00ebrmes gjuh\u00ebs, gjegj\u00ebsisht arsimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Lindur m\u00eb 1871, Sevasti Qiriazi-Dako ishte drejtuesja dhe m\u00ebsuesja e shkoll\u00ebs s\u00eb par\u00eb shqiptare p\u00ebr vajza, pioniere e arsimit komb\u00ebtar, e shkollimit dhe e emancipimit t\u00eb grave dhe vajzave shqiptare, luft\u00ebtarja, politikania dhe autorja e teksteve t\u00eb ndryshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00eb poeti dhe figura e shquar komb\u00ebtare Naim Frash\u00ebri, ishte ai q\u00eb i dha mund\u00ebsi Sevastis\u00eb t\u00eb studionte n\u00eb kolegjin \u201cRobert College\u201d n\u00eb Stamboll e t\u00eb luante nj\u00eb rol aktiv n\u00eb arsimimin e grave. Qe e para grua shqiptare q\u00eb studioi n\u00eb k\u00ebt\u00eb institucion amerikan, t\u00eb cilin e kreu n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1891.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMot\u00ebr, pun\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb e m\u00eb t\u00eb vyer nuk mund t\u00eb b\u00ebsh p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e mjer\u00eb, se sa kini vendosur t\u00eb b\u00ebni bashk\u00eb me v\u00ebllan\u00eb, p\u00ebr emancipimin e grave t\u00eb vendit ton\u00eb t\u00eb shkret\u00eb. Detyrat e tua tani fillojn\u00eb dhe po t\u00eb jesh besnike, k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse dhe e vullnetshme do arrish t\u00eb kryesh vepra t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr kombin,\u201d pat cituar Naim Frash\u00ebrin vet\u00eb Sevasti Qiriazi n\u00eb &#8220;Kujtime p\u00ebr Naim Beun.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Me t\u2019u kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri, Sevastia q\u00eb dinte 7-8 gjuh\u00eb t\u00eb huaja, mori pjes\u00eb n\u00eb ngritjen e shkoll\u00ebs s\u00eb vashave n\u00eb Kor\u00e7\u00eb m\u00eb 1891. Kjo shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe fillimi i nj\u00eb shkolle mbi baz\u00ebn laike.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky ishte nj\u00eb hap i madh p\u00ebr koh\u00ebn dhe ndoshta m\u00eb moderni, meq\u00eb ndodhte n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur prej pes\u00ebqind vjet\u00ebsh sundonin osman\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt e kishin mbajtur n\u00eb terr popullin shqiptar dhe ve\u00e7an\u00ebrisht gruan. Hapja e nj\u00eb shkolle p\u00ebr vashat do t\u00eb ishte nj\u00eb kthes\u00eb vendimtare drejt emancipimit.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr motrat Qiriazi dhe shkoll\u00ebn e par\u00eb p\u00ebr vazja pat shkruar edhe dashamir\u00ebsja e shquar e shqiptar\u00ebve, anglezja Edith Durham.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKor\u00e7a \u00ebsht\u00eb e qytet\u00ebruar. N\u00eb Shkoll\u00ebn shqipe t\u00eb vajzave m\u2019u b\u00eb nj\u00eb pritje shum\u00eb e ngroht\u00eb. Shkolla ishte aq \u2018moderne\u2019, sa m\u2019u duk sikur befas isha kthyer prap\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb,\u201d shkruante ajo dy vjet pas hapjes s\u00eb shkoll\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevastia, s\u00eb bashku me motr\u00ebn Parashqevin\u00eb, mor\u00ebn pjes\u00eb edhe n\u00eb Kongresin e Elbasanit dhe t\u00eb Manastirit, kushtuar kryesisht p\u00ebrgatitjes s\u00eb teksteve shkollore.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevasti Qiriazi-Dako ka botuar nj\u00eb gramatik\u00eb p\u00ebr shkollat fillore dhe ka redaktuar nj\u00eb radh\u00eb tekstesh historie. Sevasti dhe Parashqevi apo Motrat Qiriazi, ishin m\u00ebsueset dhe edukatoret e para t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb vashave, por veprimtaria e tyre ishte shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sesa vet\u00ebm arsimi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSevastia ishte udh\u00ebheq\u00ebsja shpirt\u00ebrore, nd\u00ebrsa Parashevqia ishte njeri energjik. Drejtonte Sevastia, ekzekutonte Parashqevia. Ato ishin shembull se si duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb grua, nj\u00eb shqiptar sot, i gjith\u00eb potenciali i tyre i derdhur p\u00ebr vendin e tyre,\u201d shprehet studiuesja e vepr\u00ebs s\u00eb motrave Qiriazi, Teuta Toska.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAto kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00ebra \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen edhe nga grat\u00eb sot. Ajo themeloi nj\u00eb parti politike n\u00eb Amerik\u00eb, p\u00ebr t\u2019i ardhur n\u00eb ndihm\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Motra Parashqevia ishte delegate n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris,\u201d shprehet Toska.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1914, p\u00ebr shkak t\u00eb armiq\u00ebsive me forcat greke n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, Sevastia, i shoqi dhe dy f\u00ebmij\u00ebt e tyre u detyruan t\u00eb largoheshin nga Shqip\u00ebria, dhe Shkolla e Vajzave u mbyll. Ata kaluan gati 12 muaj duke jetuar n\u00eb Bukuresht dhe Sofje p\u00ebrpara se t\u00eb emigronin n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb 1915, ku ajo do t\u00eb t\u00eb ndihmonte bashk\u00ebshortin e saj n\u00eb hapjen e shkoll\u00ebs s\u00eb par\u00eb shqipe n\u00eb Amerik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevastia ndihmoi motr\u00ebn e saj n\u00eb botimin e revist\u00ebs dyjavore &#8220;Yll\u2019 i M\u00ebngjezit&#8221; (1917\u20131920), dhe ku ajo dhe burri i saj u p\u00ebrfshin\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb\u00a0shoqat\u00ebn Vatra dhe \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fund t\u00eb vitit 1921 Sevasti Qiriazi-Dako dhe f\u00ebmij\u00ebt e saj u kthyen n\u00eb Shqip\u00ebri, ku i shoqi ishte kthyer m\u00eb par\u00eb, p\u00ebr t\u00eb punuar me qeverin\u00eb shqiptare. N\u00eb kujtimet e saj, Sevastia i p\u00ebrshkroi kushtet n\u00eb Shqip\u00ebri si &#8220;primitive&#8221; dhe pohoi se ishte e frym\u00ebzuar t&#8217;i kushtonte pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb rind\u00ebrtimin e kombit t\u00eb saj.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb pozitave t\u00eb t\u00eb shoqit si minist\u00ebr dhe biografist i Mbretit Zog, emri i Dakos u hodh n\u00eb err\u00ebsir\u00eb gjat\u00eb regjimit komunist pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>Familja e saj u persekutua (duke p\u00ebrfshir\u00eb motr\u00ebn e saj Parashqevin\u00eb) dhe dy djemt\u00eb u arrestuan dhe u burgos\u00ebn. E lodhur nga mundimet e shumta dhe vdekja e djalit t\u00eb saj, Sevastia vdiq n\u00eb gusht t\u00eb vitit 1949.<\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb pas, n\u00eb vitin 1962, me rastin e 50-vjetorit t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb regjimit komunist tregoi interes p\u00ebr veprimtarin\u00eb patriotike t\u00eb familjes Qiriazi dhe kat\u00ebr pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes Qiriazi, Gjerasimi, Gjergji, Sevastia dhe Parashqevia, u dekoruan me \u201cUrdhrin e Liris\u00eb\u201d dhe urdhrin p\u00ebr \u201cVeprimtari patriotike\u201d. M\u00eb von\u00eb, Sevastis\u00eb dhe Parashqevis\u00eb iu dha titulli \u201cM\u00ebsuese e Popullit\u201d, titulli m\u00eb i lart\u00eb p\u00ebr arsimin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cUn\u00eb jam shqiptare. Ky p\u00ebrb\u00ebn faktin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs sime, madje m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se edhe familja, pasi t\u00eb qen\u00ebt e nd\u00ebrgjegjshme p\u00ebr t\u00eb m\u00eb krijoi ndjesin\u00eb e gjall\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebj, duke i dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu q\u00ebllim jet\u00ebs sime.\u201d Jan\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb t\u00eb nism\u00ebtares s\u00eb organizimit t\u00eb arsimit shqip p\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":3360182,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_FSMCFIC_featured_image_caption":"","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3360181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3360181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3360185,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360181\/revisions\/3360185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3360182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3360181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3360181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3360181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}