{"id":3360986,"date":"2023-11-28T11:01:59","date_gmt":"2023-11-28T11:01:59","guid":{"rendered":"https:\/\/womensnetwork.org\/?p=3360986"},"modified":"2023-11-28T11:02:02","modified_gmt":"2023-11-28T11:02:02","slug":"marie-kraja-zeri-magjepses-i-operas-shqiptare-gruaja-qe-permes-artit-thyente-tabu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/marie-kraja-zeri-magjepses-i-operas-shqiptare-gruaja-qe-permes-artit-thyente-tabu\/","title":{"rendered":"Marie Kraja, z\u00ebri magjeps\u00ebs i operas shqiptare, gruaja q\u00eb p\u00ebrmes artit thyente tabu"},"content":{"rendered":"\n<p>Artist\u00eb t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb Marie Kraj\u00ebs i vijn\u00eb rrall\u00eb bot\u00ebs artistike shqiptare. Ajo \u00ebsht\u00eb simbol i artit muzikor shqiptar, nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb shquarat e k\u00ebtij zhanri. Kudo ku ajo dha kontributin e saj, si n\u00eb interpretimet e k\u00ebng\u00ebve popullore, virtuozitetin e vokalit operistik, edhe n\u00eb fush\u00ebn e pedagogjis\u00eb dhe m\u00ebsimit t\u00eb brezit t\u00eb ri me pasionin p\u00ebr k\u00ebng\u00ebn, ajo u dha me mish e me shpirt, me koh\u00eb t\u00eb plot\u00eb e me zem\u00ebr t\u00eb madhe.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKur isha e vog\u00ebl, im at\u00eb m\u00eb pyeti, n\u00ebse dua t\u00eb b\u00ebhem m\u00ebsuese apo k\u00ebng\u00ebtare. Dhe un\u00eb i thash\u00eb k\u00ebng\u00ebtare se mendoja se dija t\u00eb k\u00ebndoja. Ai m\u00eb tha se duhet t\u00eb kryesh shkollimin p\u00ebr k\u00ebng\u00ebtare dhe kush e di ndoshta edhe n\u00eb vendin ton\u00eb dikur mund t\u00eb k\u00ebndosh n\u00eb opera,\u201d rr\u00ebfente Marie Kraja, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb transmetuar n\u00eb vitin 1974 n\u00eb Radio Televizionin e Prishtin\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe parashikimi i t\u00eb atit doli i v\u00ebrtet\u00eb. Marie Kraja u b\u00eb k\u00ebng\u00ebtarja e par\u00eb shqiptare e Oper\u00ebs, duke luajtur n\u00eb oper\u00ebn e par\u00eb shqipe \u201cMrika.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Marie Kraja lindi n\u00eb Zar\u00eb t\u00eb Dalmacis\u00eb n\u00eb vitin 1911. N\u00eb mosh\u00ebn 6 vje\u00e7are familja e saj u vendos n\u00eb Shkod\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p>Studimet e larta p\u00ebr kanto i kreu n\u00eb Konservatorin e Graz-it n\u00eb Austri, n\u00eb vitet 1930-1934. Aktiviteti i saj i par\u00eb ishte n\u00eb \u201cMbr\u00ebmjen e kombeve\u201d n\u00eb Vjen\u00eb ku Maria p\u00ebrfaq\u00ebsoi Shqip\u00ebrin\u00eb me interpretimin e dy k\u00ebng\u00ebve popullore \u201dO bilbil, i mjeri bilbil\u201d dhe \u201c\u00c7ilni, ju moj lule \u00e7ilni\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u00eb Vjen\u00eb n\u00eb mbledhjen e Kombeve, p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebng\u00ebve t\u00eb huaja k\u00ebndova edhe dy k\u00ebng\u00ebt shqiptare q\u00eb lan\u00eb mbresa t\u00eb m\u00ebdha at\u00ebher\u00eb. U fol shum\u00eb mir\u00eb edhe n\u00eb shtypin e at\u00ebhersh\u00ebm. N\u00eb k\u00ebt\u00eb vit n\u00eb Grac kam k\u00ebnduar n\u00eb inaugurimin e sall\u00ebs \u201cMocarti\u201d. Pastaj u ktheva n\u00eb atdhe, entuziaste,\u201d shprehej Marie Kraja.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri aktiviteti i saj fillon m\u00eb 1934 s\u00eb bashku me pianistin Tonin Guraziu, n\u00eb nj\u00eb koncert n\u00eb Tiran\u00eb. M\u00eb 1938 megjith\u00ebse vazhdon nj\u00eb aktivitet t\u00eb dendur koncertal, fillon pun\u00ebn si m\u00ebsuese muzike n\u00eb Institutin \u201cN\u00ebna Mbret\u00ebresh\u00eb\u201d, pastaj n\u00eb Radio Tiran\u00eb dhe Liceun Artistik m\u00eb 1946. M\u00eb pas me hapjen e Institutit t\u00eb Lart\u00eb t\u00eb Arteve, Maria filloi t\u00eb jap\u00eb m\u00ebsim atje dhe q\u00eb n\u00eb hapjen e Teatrit t\u00eb Operas dhe Baletit ka k\u00ebnduar q\u00eb n\u00eb premier\u00ebn e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij institucioni dhe u b\u00eb nga solistet e para t\u00eb k\u00ebtij Teatri.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo nuk iu nda as pas daljes n\u00eb pension aktivitetit pedagogjik.<\/p>\n\n\n\n<p>Marie Kraja solli nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb re t\u00eb kantos n\u00eb Shkod\u00ebr krahas grave t\u00eb tjera p\u00ebrparimtare n\u00eb muzik\u00eb si\u00e7 ishte Tefta Tashko Ko\u00e7o.<\/p>\n\n\n\n<p>Por, edhe aktiviteti i saj jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb i dendur dhe i pasur ku nd\u00ebr t\u00eb tjera kalon n\u00eb skenat e m\u00ebdha t\u00eb shteteve t\u00eb Italis\u00eb, Austris\u00eb, Gjermanis\u00eb, n\u00eb Kin\u00eb, Kore, Gjermani, Itali, \u00c7ekosllovaki, Hungari, Bullgari, ish Bashkimin Sovjetik.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa u shk\u00ebputur nga k\u00ebnga popullore, Marie Kraja studioi pjes\u00eb nga Shumani, Shuberti, Veberi, Betoveni, Mocarti, Shtrausi, Bah, etj, shkruan publicisti Albert Vataj.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, pasioni i saj i madh ishte mbledhja dhe k\u00ebnga popullore ku dallohen 300 k\u00ebng\u00eb popullore sidomos nga zona e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb mbledhura nga qytetet Pej\u00eb, Gjakov\u00eb, Shkod\u00ebr, Kor\u00e7\u00eb, Berat, Elbasan, Tiran\u00eb etj ku u ruajt\u00ebn n\u00eb institucionin e Radio-Tirana si fond i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>Maria ka pasur dhe peripeci n\u00eb lidhje me sistemin komunist ku ishte sh\u00ebnjestruar si nj\u00eb eksponent q\u00eb vinte si\u00e7 thuhesh nga ajo koh\u00eb me \u2018\u2019biografi t\u00eb keqe\u2019\u2019 ku mendohesh se nga familja e saj kishin pasur lidhje me eksponent\u00eb t\u00eb nazizmit p\u00ebr t\u2019u gjetur m\u00ebnyra q\u00eb t\u00eb kryq\u00ebzohesh artistikisht, dhe nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr ta denigruar.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, ngeli n\u00eb zemr\u00ebn e publikut gjithmon\u00eb nj\u00eb krenari e k\u00ebng\u00ebs shqiptare dhe nj\u00eb profesioniste me rang bot\u00ebror n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e interpretimit.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr Artisten e Popullit Marie Kraja jan\u00eb shkruar shum\u00eb artikuj, shkrime e vler\u00ebsime nga autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm. Muzikologu dhe kritiku muzikor, Spiro Kalemi, autor i nj\u00eb monografie p\u00ebr Marie Krajen shkruan:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMaria, p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebs, arriti t\u00eb zbuloj\u00eb dinamik\u00ebn e jet\u00ebs qytetare, nxori n\u00eb pah motivet e ndryshme shoq\u00ebrore, bot\u00ebkuptimin e nj\u00eb epoke e deri shijet e nj\u00eb mjedisi t\u00eb caktuar, meq\u00eb pasqyroheshin me besnik\u00ebri n\u00eb k\u00ebto k\u00ebng\u00eb, nj\u00ebkoh\u00ebsisht m\u00ebnyra se si ajo p\u00ebrdori teknik\u00ebn e t\u00eb k\u00ebnduarit dhe z\u00ebrin, krijoi nj\u00eb shtrirje harmonike n\u00eb mes p\u00ebr b\u00ebr\u00ebsve poetik\u00eb e muzikor\u00eb t\u00eb k\u00ebng\u00ebs,\u201d shprehet Kalemi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa pedagogu e studiuesi Ferid Bala, n\u00eb \u201cK\u00ebnga dhe k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt shkodran\u00eb\u201d, Shkod\u00ebr, 2014, shkruan: \u201cP\u00ebr mendimin ton\u00eb, Marie Kraja i nxori k\u00ebng\u00ebt popullore nga auditori i ngusht\u00eb familjar dhe i solli n\u00eb mjedise t\u00eb hapura koncertale, pran\u00eb publikut t\u00eb \u00e7do moshe e gjinie. Duke kap\u00ebrcyer kufizimet vokale t\u00eb k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb t\u00eb ahengut dhe, duke i\u2019u shmangur teprimeve t\u00eb shum\u00eb artist\u00ebve profesionist\u00eb, lidhur me fraz\u00ebn e dend\u00ebsin\u00eb e z\u00ebrit t\u00eb p\u00ebrdorur, m\u00ebnyrat e matura dhe t\u00eb sakta t\u00eb t\u00eb k\u00ebnduarit t\u00eb Maries, u kthyen n\u00eb shembull p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Arsyet q\u00eb k\u00ebto k\u00ebng\u00eb t\u00eb interpretuara nga Marie Kraja i q\u00ebndruan koh\u00ebs, jan\u00eb t\u00eb lidhura n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb mir\u00eb me dy faktor\u00eb, me vler\u00ebn e vet\u00eb k\u00ebng\u00ebs dhe s\u00eb dyti me m\u00ebnyr\u00ebn e interpretimit te tyre nga Marie Kraja\u201d, shprehet ai.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr gjith\u00eb aktivitetin e gjat\u00eb artistik, Marie Kraja \u00ebsht\u00eb nderuar me \u00e7mime, tituj, urdhra e medalje t\u00eb ndryshme. N\u00eb vitin 1961 ajo \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr e para q\u00eb merr urdhrin e lart\u00eb \u201cArtiste e Popullit\u201d. Ndon\u00ebse kan\u00eb kaluar vite, Marie Kraja mbetet simbol i muzik\u00ebs shqiptare. M\u00eb 1986 me rastin e 85-vjetorit t\u00eb lindjes iu akordua urdhri \u201cMjeshtre e Madhe e Pun\u00ebs\u201d. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij vler\u00ebsimi vepr\u00ebn dhe emrin e k\u00ebsaj artisteje t\u00eb madhe, \u00ebsht\u00eb edhe Festivali Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Operistik \u201cMarie Kraja\u201d q\u00eb n\u00eb maj t\u00eb k\u00ebtij viti realizoi me sukses edicionin e saj 19-t\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Marie Kraja vdiq n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 21 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1999.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Artist\u00eb t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb Marie Kraj\u00ebs i vijn\u00eb rrall\u00eb bot\u00ebs artistike shqiptare. Ajo \u00ebsht\u00eb simbol i artit muzikor shqiptar, nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb shquarat e k\u00ebtij zhanri. Kudo ku ajo dha kontributin e saj, si n\u00eb interpretimet e k\u00ebng\u00ebve popullore, virtuozitetin e vokalit operistik, edhe n\u00eb fush\u00ebn e pedagogjis\u00eb dhe m\u00ebsimit t\u00eb brezit t\u00eb ri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":3360987,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_FSMCFIC_featured_image_caption":"","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3360986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3360986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3360990,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360986\/revisions\/3360990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3360987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3360986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3360986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3360986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}