{"id":3363601,"date":"2024-10-21T13:52:19","date_gmt":"2024-10-21T13:52:19","guid":{"rendered":"https:\/\/womensnetwork.org\/?p=3363601"},"modified":"2024-10-21T13:52:55","modified_gmt":"2024-10-21T13:52:55","slug":"ecokos-women-permiresimi-i-qasjes-ne-kujdesin-shendetesor-per-grate-e-obiliqit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/ecokos-women-permiresimi-i-qasjes-ne-kujdesin-shendetesor-per-grate-e-obiliqit\/","title":{"rendered":"&#8220;EcoKos Women: P\u00ebrmir\u00ebsimi i Qasjes n\u00eb Kujdesin Sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr Grat\u00eb e Obiliqit&#8221;\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p>Higjiena menstruale, qasja n\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, planifikimi familjar dhe format e ndryshme t\u00eb kontraceptiv\u00ebve, kan\u00eb qen\u00eb disa nga temat t\u00eb cilat jan\u00eb trajtuar gjat\u00eb projektit t\u00eb cilin po e zhvillon tash e disa muaj EcoKos Women (EKW), n\u00eb komun\u00ebn e Obiliqit. Problematika e qasjes n\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore dhe marrja e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb duhur \u00ebsht\u00eb evidente n\u00eb disa komuna. Vet\u00ebdijesimi i grave dhe vajzave p\u00ebr sh\u00ebrbimet q\u00eb mund t&#8217;i marrin n\u00eb Qendr\u00ebn Kryesore t\u00eb Mjek\u00ebsis\u00eb Familjare (QKMF) ose Qendr\u00ebn e Mjek\u00ebsis\u00eb Familjare (QMF) ende mungon.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas Shpresa Gosalcit, nga EcoKos Women, arsyeja q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb dijeni p\u00ebr k\u00ebto telashe, bazohet n\u00eb nj\u00eb <a href=\"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/ecokos-women-ngrit-vetedijen-rreth-menaxhimit-te-higjenes-menstruale\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">projekt i m\u00ebhersh\u00ebm<\/a> q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhvilluar me mb\u00ebshtetjen e Rrjetit t\u00eb Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (RrGK), n\u00eb vitin 2021.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr EcoKos-in \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb realizohen nisma t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr komunitetin, t\u00eb jen\u00eb nevoja reale dhe t\u00eb realizueshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar jetes\u00ebn e tyre.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Obiliqi ka nj\u00eb reputacion p\u00ebr ndotjen e madhe t\u00eb ajrit i cili ndikon edhe n\u00eb tok\u00eb e n\u00eb uj\u00eb, q\u00eb rrjedhimisht shkakton \u00e7rregullime t\u00eb shumta sh\u00ebndet\u00ebsore te banor\u00ebt. P\u00ebr t\u00eb par\u00eb m\u00eb nga af\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndikim dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsuar grat\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat q\u00eb u takojn\u00eb n\u00eb marrjen e sh\u00ebrbimeve sh\u00ebndet\u00ebsore, EcoKos ka zhvilluar nj\u00eb projekt q\u00eb ka n\u00eb fokus grat\u00eb dhe vajzat.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u201cObiliqi njihet si nj\u00eb nd\u00ebr komunat me ndotjen m\u00eb t\u00eb madhe, k\u00ebshtu q\u00eb kjo ndotje rezulton edhe n\u00eb telashe t\u00eb ndryshme t\u00eb qytetar\u00ebve, por Obiliqi \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr komunat q\u00eb m\u00eb s\u00eb tep\u00ebrmi i ndihmon grat\u00eb\u201d, tregon Shpresa Gosalci nga EKW.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>EcoKos e ka par\u00eb&nbsp; t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb marr\u00eb parasysh faktin q\u00eb grat\u00eb jan\u00eb ato t\u00eb cilat mund t\u00eb ndikohen m\u00eb shum\u00eb nga ndotja e till\u00eb.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse t\u00eb ligj\u00ebratave ishin nga komunitetet e ndryshme t\u00eb cilat jetojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb komun\u00eb, p\u00ebrpos komunitetit serb, pasi q\u00eb k\u00ebto gra marrin sh\u00ebrbime nga ambulantat q\u00eb funksionojn\u00eb sipas sistemit t\u00eb Serbis\u00eb.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrfituese t\u00eb projektit jan\u00eb grat\u00eb dhe vajzat nga komuna e Obiliqit, n\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin dhe vet\u00ebdijesimin p\u00ebr kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor cil\u00ebsor, sh\u00ebndetin riprodhues, menaxhimin e higjien\u00ebs menstruale, planfikimin familjar, shkeljet e k\u00ebsaj t\u00eb drejteje dhe raportimi i tyre.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas raportit t\u00eb t\u00eb arriturave t\u00eb deritanishme, n\u00eb k\u00ebt\u00eb kat\u00ebrmujor t\u00eb projektit, p\u00ebrfituese jan\u00eb 34 gra nga komuna e Obiliqit. Grat\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse t\u00eb takimit kan\u00eb ngritur vet\u00ebdijen rreth t\u00eb drejtave t\u00eb tyre n\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, m\u00ebnyr\u00ebs dhe mekanizmave p\u00ebr raportimin e shkeljeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb tyre n\u00eb lidhje me sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor riprodhues, menaxhimit t\u00eb higjien\u00ebs menstruale dhe planifikimit familjar.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e vet\u00ebdijesimit t\u00eb grave \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar shpjegime m\u00eb t\u00eb qarta dhe t\u00eb kuptueshme nga stafi sh\u00ebndet\u00ebsor. Shpresa nga EKW tregon p\u00ebr nj\u00eb rast konkret: \u201cKemi pas\u00eb nj\u00eb rast ku nj\u00eb prej grave ka th\u00ebn\u00eb: \u2018Nuk pe kuptoj se po m\u2019flasin me gramatik\u00eb, apo me terme mjek\u00ebsore,\u2019 ajo e ka kuptu dhe ka th\u00ebn\u00eb q\u00eb her\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb shkon n\u00eb vizit\u00eb, ka me k\u00ebrku q\u00eb me ju shpjegu detajisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn qysh ajo e kupton, se \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb e saj.\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb grat\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijshme p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar komunikim t\u00eb detajuar dhe t\u00eb thjeshtuar, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta kuptojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb gjendjen e tyre sh\u00ebndet\u00ebsore.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebtyre muajve \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpiluar metodologjia e hulumtimit si dhe pyet\u00ebsori i cili do t\u00eb p\u00ebrdoret gjat\u00eb anketimit t\u00eb grave. Gjithashtu \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpiluar edhe udh\u00ebzuesi p\u00ebr fokus-grupe si dhe udh\u00ebzuesi i intervistave me p\u00ebrfaq\u00ebsues institucional.\u202f\u202f&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Komuna e Obiliqit ka nj\u00eb QKMF n\u00eb Obiliq, QMF n\u00eb Milloshev\u00eb dhe ambulanta n\u00eb fshatrat Breznic\u00eb, Sibovc si dhe n\u00eb fshatrat Babinmost dhe Plemetin ku punojn\u00eb shqiptar\u00eb dhe pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit serb. Stafi nga komuniteti serb n\u00eb k\u00ebto ambulanta punojn\u00eb me sistemin e Serbis\u00eb dhe nuk raportojn\u00eb ankesa nga pacient\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb sh\u00ebrbime n\u00eb k\u00ebto ambulanta.\u202f&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cP\u00ebrve\u00e7 ngritjes s\u00eb vet\u00ebdijes i kemi dokumentu 6 shkelje dhe n\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb projektit do t\u00eb b\u00ebhet edhe dokumentimi i 4 shkeljeve si dhe nj\u00eb rast i asistuar drejt raportimit t\u00eb ankesave t\u00eb shkeljeve t\u00eb hasura gjate qasjes n\u00eb sh\u00ebrbime sh\u00ebndet\u00ebsore\u201d, tha Shpresa Gosalci, EKW.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nga projekti kan\u00eb dal\u00eb rezultate mjaft pozitive n\u00eb aspektin e vet\u00ebdijesimit t\u00eb grave n\u00eb t\u00eb drejtat e tyre, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe reagime n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb, zonja Shpresa ka treguar p\u00ebr Rrjetin e Grave edhe nj\u00eb rast specifik ku \u00ebsht\u00eb raportuar nj\u00eb shkelje n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn EcoKos ka asistuar n\u00eb raportim dhe jan\u00eb marr\u00eb masa.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMjekja n\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb anku, ka marr\u00eb mas\u00eb nd\u00ebshkimi edhe ka qen\u00eb shum\u00eb e k\u00ebnaqur, nj\u00ebkoh\u00ebsisht ka qen\u00eb edhe si shembull p\u00ebr grat\u00eb tjera me vepru n\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb n\u00eb rast q\u00eb i b\u00ebhet shkelje<s>.<\/s>\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse kan\u00eb qen\u00eb shum\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqura nga ligj\u00ebratat dhe jan\u00eb shprehur q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb shum\u00eb informata, sidomos n\u00eb kontraceptiv\u00eb dhe planifikimin familjar.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nga projekti i kaluar &#8211; <\/strong>N\u00eb Fush\u00eb-Kosov\u00eb, <a href=\"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/qasja-e-grave-dhe-vajzave-te-komuniteteve-rae-ne-sherbime-shendetesore-e-manget\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">nisma e EcoKos<\/a>-it ka qen\u00eb thelb\u00ebsisht e nd\u00ebrlidhur me higjien\u00ebn menstruale dhe rritjen e vet\u00ebdijesimit p\u00ebr sh\u00ebndetin riprodhues.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Numri i madh i banor\u00ebve t\u00eb paregjistruar n\u00eb Fush\u00eb-Kosov\u00eb, e r\u00ebndojn\u00eb pun\u00ebn dhe efiaksitetin e QKMF-s\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb komun\u00eb. Gjithashtu mungesa e gjinekolog\u00ebve n\u00eb QKMF sipas <a href=\"https:\/\/gzk.rks-gov.net\/ActDetail.aspx?ActID=10840\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Udh\u00ebzimit Administrativ n\u00eb fuqi<\/a>, e r\u00ebndon gjendjen e grave rome, ashkalike dhe egjiptiane duke qen\u00eb se n\u00eb munges\u00eb t\u00eb financave duhet t\u00eb drejtohen n\u00eb QKUK e ku radh\u00ebt jan\u00eb tejet t\u00eb gjata dhe ndonj\u00ebher\u00eb e pamundshme t\u00eb kryhen vizitat n\u00eb koh\u00eb.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Me an\u00eb t\u00eb hulumtimit, projekti ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah sfidat dhe mund\u00ebsit\u00eb e leht\u00ebsimit t\u00eb qasjes n\u00eb kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb grave rome, ashkalike dhe egjiptiane si dhe paraqitja e gjetjeve n\u00eb tryez\u00ebn e rrumbullak\u00ebt e mbajtur me pjes\u00ebmarr\u00ebs nga fusha t\u00eb ndryshme dhe persona me ndikim vendimmarr\u00ebs, ndikon n\u00eb ngritjen e problemeve dhe sfidave q\u00eb k\u00ebto gra i hasin gjat\u00eb qasjes n\u00eb kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor cil\u00ebsor. Gjithashtu p\u00ebrmes procesit t\u00eb avokimit p\u00ebrfitues jan\u00eb dhe qytetar\u00ebt e Komun\u00ebs s\u00eb Fush\u00eb-Kosov\u00ebs, rrjedhimisht vajzat e shkollave t\u00eb mesme t\u00eb ul\u00ebta dhe familjet e tyre.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb aktivitetit n\u00eb shkoll\u00ebn fillore &#8220;Selman Riza&#8221;, jan\u00eb mbajtur ligj\u00ebrata t\u00eb udh\u00ebhequra nga psikologia e angazhuar p\u00ebrmes projektit, si dhe nj\u00eb mjeke nga EcoKos Women. K\u00ebto ligj\u00ebrata kan\u00eb trajtuar aspekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb menaxhimit t\u00eb higjien\u00ebs menstruale, duke p\u00ebrfshir\u00eb ndryshimet emocionale dhe trupore gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, si dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e mbajtjes s\u00eb higjien\u00ebs personale. \u201cP\u00ebrmes k\u00ebtij aktiviteti ne kemi arrit\u00eb t\u00eb ngrisim vet\u00ebdijen e vajzave p\u00ebr kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor adekuat dhe parandalimi i s\u00ebmundjeve t\u00eb organeve riprodhuese tek vajzat 12-15 vje\u00e7are\u201d, tha Shpresa Gosalci..&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu, nj\u00eb tem\u00eb e diskutuar ishte avokimi p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb shkollat fillore t\u00eb furnizohen me peceta sanitare, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb vajzat t\u00eb ken\u00eb qasje t\u00eb leht\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb tyre menstruale.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb problematik\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb has\u00eb ka qen\u00eb mungesa e madhe e vajzave n\u00eb shkolla, n\u00eb koh\u00ebn kur kan\u00eb nisur ciklin menstrual, pasi ato nuk ndihen t\u00eb sigurta t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb. Familjet me t\u00eb ardhura minimale apo pa t\u00eb ardhura, e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtri\u00eb&nbsp; sigurimin e pecetave sanitare.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTjet\u00ebr problem \u00ebsht\u00eb edhe bullizimi q\u00eb ju b\u00ebhet me iu gjet\u00eb ndonj\u00eb pecet\u00eb n\u00eb \u00e7ant\u00eb, nga ana e djemve apo brenda klas\u00ebs\u201d, thot\u00eb tutje Shpresa Gosalci.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Projekti ka ndikuar n\u00eb ngritjen e njohurive lidhur me qasjen e grave rome, ashkalike dhe egjiptiane n\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, shkeljet,m\u00ebnyrat dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e raportimit t\u00eb k\u00ebtyre shkeljeve.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo nism\u00eb mb\u00ebshtetet nga Fondi i Grave t\u00eb Kosov\u00ebs me nj\u00eb grant prej 9,915.98\u20ac, financuar nga Agjencia Austriake p\u00ebr Zhvillim (ADA).\u202f&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Higjiena menstruale, qasja n\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore, planifikimi familjar dhe format e ndryshme t\u00eb kontraceptiv\u00ebve, kan\u00eb qen\u00eb disa nga temat t\u00eb cilat jan\u00eb trajtuar gjat\u00eb projektit t\u00eb cilin po e zhvillon tash e disa muaj EcoKos Women (EKW), n\u00eb komun\u00ebn e Obiliqit. Problematika e qasjes n\u00eb sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore dhe marrja e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb duhur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3363605,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_FSMCFIC_featured_image_caption":"","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3363601","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3363601","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3363601"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3363601\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3363608,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3363601\/revisions\/3363608"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3363605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3363601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3363601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3363601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}