{"id":3366615,"date":"2025-09-29T14:57:59","date_gmt":"2025-09-29T14:57:59","guid":{"rendered":"https:\/\/womensnetwork.org\/?p=3366615"},"modified":"2025-09-29T15:04:19","modified_gmt":"2025-09-29T15:04:19","slug":"qendra-e-gruas-ato-sjell-edukimin-per-shendetin-riprodhues-ne-zonat-rurale-te-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/qendra-e-gruas-ato-sjell-edukimin-per-shendetin-riprodhues-ne-zonat-rurale-te-kosoves\/","title":{"rendered":"Qendra e Gruas \u201cATO\u201d sjell edukimin p\u00ebr sh\u00ebndetin riprodhues n\u00eb zonat rurale t\u00eb Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u00eb fshatrat e Kosov\u00ebs, bisedat rreth sh\u00ebndetit riprodhues pothuajse mungojn\u00eb plot\u00ebsisht. Familjet rrall\u00ebher\u00eb i diskutojn\u00eb k\u00ebto tema, prind\u00ebrit shpesh i konsiderojn\u00eb si tema \u201ct\u00eb turpshme\u201d, nd\u00ebrsa shkollave u mungon edukimi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe i mir\u00eborganizuar seksual dhe sh\u00ebndet\u00ebsor. Shum\u00eb vajza martohen n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, disa si pasoj\u00eb e vendimeve familjare, e t\u00eb tjera p\u00ebr shkak t\u00eb varf\u00ebris\u00eb apo presionit shoq\u00ebror. Kjo shpie n\u00eb shtatz\u00ebni t\u00eb paplanifikuara dhe rreziqe sh\u00ebndet\u00ebsore, shpesh pa p\u00ebrkrahjen e institucioneve lokale. T\u00eb rinjt\u00eb rriten t\u00eb painformuar, duke u mb\u00ebshtetur te mediat sociale p\u00ebr informacione, t\u00eb cilat shpesh jan\u00eb konfuze ose t\u00eb pav\u00ebrteta.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb mes t\u00eb k\u00ebsaj heshtjeje, Qendra e Gruas \u201cATO\u201d n\u00eb Vushtrri vendosi t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb di\u00e7ka. Me nj\u00eb mision t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr t&#8217;i pajisur t\u00eb rinjt\u00eb me informacion t\u00eb sakt\u00eb, kjo qend\u00ebr nisi nj\u00eb nism\u00eb p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb njohuri dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsim p\u00ebr sh\u00ebndetin riprodhues drejtp\u00ebrdrejt te adoleshent\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo nism\u00eb filloi p\u00ebrmes bashk\u00ebpunimit me Drejtorin\u00eb Komunale t\u00eb Arsimit, duke vazhduar me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb takimesh me drejtor\u00ebt e shkollave n\u00eb pes\u00eb fshatra: Smrekonic\u00eb, Samadrexh\u00eb, Lum\u00eb i Madh, Oshlan dhe Maxhunaj. Gjat\u00eb periudh\u00ebs n\u00ebntor 2021 &#8211; mars 2022, qendra \u201cATO\u201d organizoi pes\u00eb sesione nd\u00ebrvepruese me gjithsej 107 nx\u00ebn\u00ebs, vajza dhe djem. N\u00eb momentin q\u00eb qendra \u201cATO\u201d shkeli n\u00eb klasa, ajo po prekte nj\u00eb tem\u00eb tabu p\u00ebr breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Sesionet e tyre krijuan hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr diskutime mbi \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb nuk fliteshin n\u00eb familje, duke p\u00ebrfshir\u00eb pubertetin, ciklin menstrual, shtatz\u00ebnin\u00eb, e madje edhe ngacmimin seksual.<\/p>\n\n\n\n<p>Ligj\u00ebrueset e qendr\u00ebs \u201cATO\u201d krijuan di\u00e7ka t\u00eb rrall\u00eb: nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb sigurt ku m\u00eb n\u00eb fund mund t\u00eb b\u00ebheshin pyetje. Nx\u00ebn\u00ebsit e rinj fol\u00ebn hapur p\u00ebr heshtjen n\u00eb familje, p\u00ebr zgjedhjet me t\u00eb cilat p\u00ebrballen \u00e7do dit\u00eb dhe p\u00ebr praktikat brenda komuniteteve q\u00eb i rrethojn\u00eb e q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb sh\u00ebndetin e tyre. K\u00ebtu di\u00e7ka nisi t\u00eb ndryshoj\u00eb. Ajo q\u00eb filloi si informim u shnd\u00ebrrua n\u00eb vet\u00ebbesim. Nx\u00ebn\u00ebsit nuk dol\u00ebn nga aty vet\u00ebm me fakte, por edhe me nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb re fuqizimi, duke marr\u00eb me vete n\u00eb sht\u00ebpi vlera dhe biseda m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme. Vullnetar\u00ebt shp\u00ebrndan\u00eb broshura, p\u00ebr t&#8217;u siguruar q\u00eb \u00e7do nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb kishte nj\u00eb material konkret, t\u00eb cilin mund ta lexonte privatisht apo ta ndante me familjen.<\/p>\n\n\n\n<p>Qendra \u201cATO\u201d gjithashtu realizoi nj\u00eb video t\u00eb animuar q\u00eb shpjegonte sh\u00ebndetin menstrual, higjien\u00ebn dhe m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb njohur e p\u00ebr t&#8217;iu p\u00ebrgjigjur ngacmimit. E shp\u00ebrndar\u00eb gjer\u00ebsisht n\u00eb Facebook dhe Instagram, videoja arriti te mij\u00ebra t\u00eb rinj n\u00eb mbar\u00eb komun\u00ebn, duke ofruar informacion t\u00eb qart\u00eb dhe leht\u00ebsisht t\u00eb kuptuesh\u00ebm edhe p\u00ebrtej mureve t\u00eb shkoll\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb iniciativ\u00ebs, jehona e saj kishte arritur te m\u00eb shum\u00eb se 20,000 nx\u00ebn\u00ebs, prind\u00ebr dhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit, t\u00eb angazhuar drejtp\u00ebrdrejt ose t\u00ebrthorazi p\u00ebrmes trajnimeve, broshurave dhe fushatave online. Bisedat q\u00eb dikur ishin t\u00eb ndrojtura apo t\u00eb shmangura, nis\u00ebn t\u00eb zinin vend. Mesazhi ishte i thjesht\u00eb, por transformues: sh\u00ebndeti riprodhues nuk \u00ebsht\u00eb tabu, por e drejt\u00eb. Rr\u00ebfimi i qendr\u00ebs \u201cATO\u201d na kujton se ndryshimi i v\u00ebrtet\u00eb shpesh fillon aty ku ka m\u00eb shum\u00eb heshtje, si n\u00eb nj\u00eb klas\u00eb ku vajzat dhe djemt\u00eb guxojn\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pyetjet e para. Duke i p\u00ebrfshir\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit n\u00eb dialog dhe duke i aft\u00ebsuar m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit, qendra \u201cATO\u201d hodhi themelet e transformimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Nisma e qendr\u00ebs ATO \u201cEdukimi rreth sh\u00ebndetit riprodhues\u201d u realizua me mb\u00ebshtetjen e Fondit t\u00eb Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (FGK), i Rrjetit t\u00eb Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (RrGK), financuar nga Agjencia Austriake p\u00ebr Zhvillim (ADA) dhe bashk\u00ebfinancuar nga Agjencia Suedeze p\u00ebr Bashk\u00ebpunim dhe Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (Sida), n\u00eb shum\u00ebn prej 4,553\u20ac, nga muaji tetor 2021 deri n\u00eb mars t\u00eb vitit 2022. Nisma kontribuoi drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb Programin e RrGK \u201c<a href=\"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/programet\/permiresimi-i-qasjes-ne-edukim-cilesor-dhe-te-ndjeshem-gjinor\/\">Edukimi q\u00eb transformon normat gjinore<\/a>\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb fshatrat e Kosov\u00ebs, bisedat rreth sh\u00ebndetit riprodhues pothuajse mungojn\u00eb plot\u00ebsisht. Familjet rrall\u00ebher\u00eb i diskutojn\u00eb k\u00ebto tema, prind\u00ebrit shpesh i konsiderojn\u00eb si tema \u201ct\u00eb turpshme\u201d, nd\u00ebrsa shkollave u mungon edukimi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe i mir\u00eborganizuar seksual dhe sh\u00ebndet\u00ebsor. Shum\u00eb vajza martohen n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, disa si pasoj\u00eb e vendimeve familjare, e t\u00eb tjera p\u00ebr shkak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3366616,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_FSMCFIC_featured_image_caption":"","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3366615","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3366615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3366615"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3366615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3366625,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3366615\/revisions\/3366625"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3366616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3366615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3366615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3366615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}