{"id":3366912,"date":"2025-10-31T15:01:53","date_gmt":"2025-10-31T15:01:53","guid":{"rendered":"https:\/\/womensnetwork.org\/?p=3366912"},"modified":"2025-10-31T15:09:49","modified_gmt":"2025-10-31T15:09:49","slug":"me-ne-fund-u-ndjeme-te-dukshme-fuqizimi-i-grave-nga-komunitetet-jo-shumice-ne-lipjan-per-te-folur-hapur-per-shendetin-mendor-dhe-seksual","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/me-ne-fund-u-ndjeme-te-dukshme-fuqizimi-i-grave-nga-komunitetet-jo-shumice-ne-lipjan-per-te-folur-hapur-per-shendetin-mendor-dhe-seksual\/","title":{"rendered":"&#8220;M\u00eb n\u00eb fund u ndjem\u00eb t\u00eb dukshme&#8221; \u2013 Fuqizimi i grave nga komunitetet jo-shumic\u00eb n\u00eb Lipjan p\u00ebr t\u00eb folur hapur p\u00ebr sh\u00ebndetin mendor dhe seksual"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u00eb shum\u00eb komunitete n\u00eb Kosov\u00eb, bisedat rreth sh\u00ebndetit mendor dhe atij seksual ende mbeten t\u00eb mbuluara nga heshtja, e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr grat\u00eb dhe vajzat nga grupet jo-shumic\u00eb. P\u00ebr grat\u00eb e komunitetet Rom, Ashkali dhe Egjiptian n\u00eb Lipjan, qasja n\u00eb informata dhe mb\u00ebshtetje p\u00ebr k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje ka munguar prej koh\u00ebsh. Stigmatizimi, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike dhe mungesa e sh\u00ebrbimeve sh\u00ebndet\u00ebsore vet\u00ebm sa i kan\u00eb thelluar barrierat.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb shum\u00eb se 236 gra dhe vajza nga komunitetet jo-shumic\u00eb t\u00eb Lipjanit p\u00ebrfshir\u00eb gra Rome, Ashkali, Egjiptiane, Boshnjake, Kroate dhe Serbe, u mblodh\u00ebn n\u00eb hap\u00ebsira ku m\u00eb n\u00eb fund mund t\u00eb flisnin lirsh\u00ebm, t\u00eb b\u00ebnin pyetje dhe t\u00eb nisnin procesin e sh\u00ebrimit. K\u00ebto hap\u00ebsira u organizuan nga Aleanca e Grave p\u00ebr Integrim (WAI), si pjes\u00eb e nj\u00eb iniciative m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr ngritjen e vet\u00ebdijes mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebndetit mendor dhe seksual.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Dhimbja pas heshtjes<\/h4>\n\n\n\n<p>P\u00ebr shum\u00eb gra, pjes\u00ebmarrja n\u00eb k\u00ebto sesione ishte nj\u00eb akt i guximsh\u00ebm. Iniciativa ofroi 12 pun\u00ebtori mbi tema q\u00eb p\u00ebr disa pjes\u00ebmarr\u00ebse nuk ishin diskutuar kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb: depresioni pas lindjes, ankthi, stresi gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb, praktikat higjienike, t\u00eb drejtat n\u00eb sh\u00ebndetin seksual dhe m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb sh\u00ebrbime lokale. Por, p\u00ebrtej informacionit, k\u00ebto sesione soll\u00ebn \u00e7lirimin emocional. Gjat\u00eb nj\u00ebrit prej ushtrimeve t\u00eb para t\u00eb meditimit, mbi 50 gra filluan t\u00eb qanin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Nuk e dija q\u00eb ajo q\u00eb ndjeja kishte nj\u00eb em\u00ebr,&#8221; tha nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e re Ashkalie nga Gadime. &#8220;Kur d\u00ebgjova psikologen t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr depresionin pas lindjes, e kuptova: kjo ishte ajo q\u00eb kisha kaluar. Dhe askush nuk m\u00eb kishte th\u00ebn\u00eb se ishte di\u00e7ka e v\u00ebrtet\u00eb, apo se mund t\u00eb trajtohej.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb grua tjet\u00ebr shtoi: &#8220;Ishte hera e par\u00eb q\u00eb dikush u ul me ne, na d\u00ebgjoi dhe na tha q\u00eb ndjenjat tona kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">P\u00ebrballja me sfidat dhe k\u00ebrkimi i ndryshimit<\/h4>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb sesioneve, grat\u00eb ndan\u00eb histori personale p\u00ebr diskriminimin dhe neglizhenc\u00ebn n\u00eb institucionet publike sh\u00ebndet\u00ebsore, nga mohimi i sh\u00ebrbimeve pa pages\u00eb n\u00ebn tavolin\u00eb, deri tek kushtet jo t\u00eb pastra dhe paragjykimi ngapunonj\u00ebsit sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>WAI dokumentoi pes\u00eb ankesa zyrtare dhe bashk\u00ebpunoi me autoritetet lokale sh\u00ebndet\u00ebsore, p\u00ebrfshir\u00eb Qendr\u00ebn e Mjek\u00ebsis\u00eb Familjare n\u00eb Lipjan dhe K\u00ebshillin p\u00ebr Kujdesin ndaj Pacient\u00ebve, q\u00eb k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje t\u00eb d\u00ebgjoheshin.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrve\u00e7 sesioneve me pjes\u00ebmarrje fizike, fushata e vet\u00ebdijes arriti mbi 33,000 persona online dhe 300 familje der\u00eb m\u00eb der\u00eb, duke shp\u00ebrndar\u00eb broshura n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme me informata t\u00eb thjeshta e t\u00eb kuptueshme p\u00ebr sh\u00ebndetin mendor dhe riprodhues.<\/p>\n\n\n\n<p>WAI gjithashtu u takua me zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, duke k\u00ebrkuar p\u00ebrmir\u00ebsime konkrete: qasje falas n\u00eb produkte higjienike n\u00eb klinika, heqje t\u00eb taksave p\u00ebr artikujt e higjien\u00ebs dhe rritje t\u00eb sh\u00ebrbimeve sh\u00ebndet\u00ebsore mobile n\u00eb zonat rurale. K\u00ebto diskutime, t\u00eb mb\u00ebshtetura nga z\u00ebri i dhjet\u00ebra grave lokale, filluan t\u00eb hapnin dyer q\u00eb kishin qen\u00eb t\u00eb mbyllura p\u00ebr vite me radh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Nj\u00eb hap drejt ndryshimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm<\/h4>\n\n\n\n<p>Edhe pse iniciativa zgjati vet\u00ebm tre muaj, ndryshimi q\u00eb solli vazhdon t\u00eb shihet. P\u00ebr shum\u00eb gra, ishte hera e par\u00eb q\u00eb m\u00ebsuan si t\u00eb marrin sh\u00ebrbim sh\u00ebndet\u00ebsor, t\u00eb kuptojn\u00eb t\u00eb drejtat e tyre, ose t\u00eb ken\u00eb dik\u00eb me t\u00eb cilin mund t\u00eb flasin p\u00ebr problemet e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;M\u00eb par\u00eb mendonim se t\u00eb jesh e s\u00ebmur\u00eb ishte thjesht fati yn\u00eb,&#8221; tha nj\u00eb grua e moshuar Rome nga Medveci. &#8220;Tani e dim\u00eb se mund t\u00eb flasim dhe se dikush m\u00eb n\u00eb fund po na d\u00ebgjon.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Nisma e WAI \u201cMobilizimi i grave dhe vajzave Rome, Ashkali dhe Egjiptiane p\u00ebr t\u00eb drejtat e tyre n\u00eb sh\u00ebndetin mendor dhe seksual\u201d u realizua me mb\u00ebshtetjen e Fondit t\u00eb Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (FGK), i Rrjetit t\u00eb Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (RrGK), financuar nga Agjencia Austriake p\u00ebr Zhvillim (ADA) dhe bashk\u00ebfinancuar nga Agjencia Suedeze p\u00ebr Bashk\u00ebpunim dhe Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (Sida), n\u00eb shum\u00ebn prej 5,000\u20ac, nga qershori deri n\u00eb gusht 2023. Kjo nism\u00eb kontribuoi drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb Programin e RrGK-s\u00eb \u201c<a href=\"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/programet\/right-to-health\/\">E drejta p\u00ebr sh\u00ebndet<\/a>\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb shum\u00eb komunitete n\u00eb Kosov\u00eb, bisedat rreth sh\u00ebndetit mendor dhe atij seksual ende mbeten t\u00eb mbuluara nga heshtja, e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr grat\u00eb dhe vajzat nga grupet jo-shumic\u00eb. P\u00ebr grat\u00eb e komunitetet Rom, Ashkali dhe Egjiptian n\u00eb Lipjan, qasja n\u00eb informata dhe mb\u00ebshtetje p\u00ebr k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje ka munguar prej koh\u00ebsh. Stigmatizimi, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike dhe mungesa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3366913,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_FSMCFIC_featured_image_caption":"","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3366912","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3366912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3366912"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3366912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3366924,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3366912\/revisions\/3366924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3366913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3366912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3366912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/womensnetwork.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3366912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}