M\u00eb 29 janar, n\u00eb Prishtin\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsues nga sektori i siguris\u00eb i Kosov\u00ebs, shoq\u00ebria civile dhe bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare u mblodh\u00ebn n\u00eb nj\u00eb tryez\u00eb t\u00eb rrumbullak\u00ebt p\u00ebr t\u00eb diskutuar rreth Agjend\u00ebs \u201cGrat\u00eb, Paqja dhe Siguria\u201d (GPS).<\/p>\n\n\n\n
Tryeza u organizua nga Qendra e Gjenev\u00ebs p\u00ebr Qeverisjen e Sektorit t\u00eb Siguris\u00eb (DCAF), Komisionerja Parlamentare p\u00ebr Forc\u00ebn e Siguris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs Remzie Zeqiraj dhe Rrjeti i Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (RrGK), me mb\u00ebshtetjen e Drejtoris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes s\u00eb Luksemburgut. Diskutimi u p\u00ebrqendrua n\u00eb at\u00eb se si mbik\u00ebqyrja, koordinimi dhe llogaridh\u00ebnia m\u00eb e mir\u00eb mund ta forcojn\u00eb zbatimin e Agjend\u00ebs GPS n\u00eb Kosov\u00eb, nd\u00ebrsa pjes\u00ebmarr\u00ebsit pat\u00ebn mund\u00ebsi t\u00eb reflektojn\u00eb edhe p\u00ebr progresin e arritur dhe sfidat q\u00eb mbesin.<\/p>\n\n\n\n
Hapjen e ngjarjes e b\u00ebri Remzie Zeqiraj, e pasuar nga fjalimi i Erik Dietz, i Ngarkuar me Pun\u00eb n\u00eb Ambasad\u00ebn e Luksemburgut n\u00eb Kosov\u00eb, dhe Antje Fritz, Udh\u00ebheq\u00ebse e Programit t\u00eb Asistenc\u00ebs s\u00eb DCAF-it n\u00eb Kosov\u00eb. Fritz rikonfirmoi p\u00ebrkushtimin e fuqish\u00ebm t\u00eb DCAF-it ndaj Agjend\u00ebs GPS n\u00eb Kosov\u00eb dhe globalisht, nd\u00ebrsa Dietz theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e pjes\u00ebmarrjes kuptimplot\u00eb t\u00eb grave n\u00eb reform\u00ebn e sektorit t\u00eb siguris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
\u201cNe besojm\u00eb fuqish\u00ebm se paqja dhe siguria mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme vet\u00ebm kur grat\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb form\u00ebsimin dhe mbik\u00ebqyrjen e siguris\u00eb\u201d, tha Dietz. Ai theksoi se paqja dhe siguria gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse k\u00ebrkojn\u00eb angazhim si nga qeveria edhe nga shoq\u00ebria civile, t\u00eb cilat luajn\u00eb role plot\u00ebsuese n\u00eb k\u00ebto procese.<\/p>\n\n\n\n
Kontributet kryesore u dhan\u00eb nga Edi Gusia, Kryeshefe Ekzekutive e Agjencis\u00eb p\u00ebr Barazi Gjinore pran\u00eb Zyr\u00ebs s\u00eb Kryeministrit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, Remzie Zeqiraj dhe Igballe Rogova, Drejtoresh\u00eb Ekzekutive e RrGK-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Gusia vuri n\u00eb pah progresin e Kosov\u00ebs n\u00eb fush\u00ebn e GPS-s\u00eb, duke e p\u00ebrshkruar vendin si nj\u00eb \u201chistori suksesi\u201d: nj\u00eb nd\u00ebr shtetet e para q\u00eb e ka miratuar nj\u00eb plan t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb veprimit p\u00ebr GPS-n\u00eb, vet\u00ebm pak vite pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij. \u201cRezoluta 1325 ka nj\u00eb histori t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb\u2026 si nj\u00eb demokraci e re\u201d, tha ajo, duke theksuar se v\u00ebmendja ndaj Agjend\u00ebs GPS \u00ebsht\u00eb mish\u00ebruar n\u00eb procesin e shtetnd\u00ebrtimit t\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb n\u00eb fazat e hershme. Duke i njohur arritjet e deritanishme, ajo b\u00ebri thirrje p\u00ebr mb\u00ebshtetje t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr grat\u00eb n\u00eb politik\u00eb, gjyqtaret dhe diplomatet, si dhe p\u00ebr nj\u00eb rol m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb monitorimin e zbatimit t\u00eb GPS-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Rogova solli perspektiva feministe, t\u00eb zhvilluara p\u00ebrgjat\u00eb dekadave t\u00eb angazhimit p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave, duke u fokusuar te roli specifik i organizatave p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave n\u00eb avancimin e paqes n\u00eb Kosov\u00eb dhe p\u00ebrtej kufijve, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe bashk\u00ebpunimin me \u201cGrat\u00eb n\u00eb t\u00eb zeza\u201d n\u00eb Serbi. Edhe pse aktivistet p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave shpesh jan\u00eb anashkaluar nga aktor\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb dhe jan\u00eb l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb proceseve zyrtare t\u00eb paqes, ato jan\u00eb mobilizuar vazhdimisht p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb z\u00ebri i grave t\u00eb d\u00ebgjohet:<\/p>\n\n\n\n
\u201cMos u zem\u00ebroni. Organizohuni!\u201d, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n
Kjo ka qen\u00eb dhe mbetet motoja e aktivisteve p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave. Rogova b\u00ebri thirrje p\u00ebr angazhim m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb grave n\u00eb proceset e paqes, duke p\u00ebrfshir\u00eb Dialogun Prishtin\u00eb \u2013 Beograd, si dhe p\u00ebr mb\u00ebshtetje t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb grupeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb grave p\u00ebr ta avancuar paqen. Ajo u b\u00ebri thirrje qeveris\u00eb dhe aktor\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb q\u00eb t\u2019i marrin seriozisht z\u00ebrat e aktivisteve dhe ta shfryt\u00ebzojn\u00eb ekspertiz\u00ebn e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Disa nga pikat e ngritura nga fol\u00ebsit u theksuan edhe nga Eva Tabbasam, Drejtoresh\u00eb e \u201cVeprimit Gjinor p\u00ebr Paqe dhe Siguri\u201d (Gender Action for Peace and Security) n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, e cila prezantoi gjetjet kryesore nga nj\u00eb draft raport p\u00ebr gjendjen e GPS-s\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, i hartuar s\u00eb fundmi. Ajo theksoi se progresi i kufizuar n\u00eb GPS nuk lidhet me munges\u00eb p\u00ebrkushtimi, por me boshll\u00ebqe n\u00eb zbatim dhe koordinim. Rekomandimet kryesore t\u00eb raportit p\u00ebrfshijn\u00eb: miratimin e nj\u00eb plani t\u00eb ri t\u00eb veprimit p\u00ebr GPS-n\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Programit t\u00eb ri t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr Barazi Gjinore; ndarjen e burimeve t\u00eb mjaftueshme vendore p\u00ebr GPS-n\u00eb, p\u00ebr ta ulur var\u00ebsin\u00eb nga donator\u00ebt e jasht\u00ebm; forcimin e mekanizmave institucional\u00eb t\u00eb koordinimit, ku shoq\u00ebria civile dhe partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshihen si v\u00ebzhgues; si dhe fuqizimin e mbik\u00ebqyrjes parlamentare.<\/p>\n\n\n\n
Draft raporti tani do t\u00eb rishikohet duke u bazuar n\u00eb kontributet e marra gjat\u00eb pun\u00ebtoris\u00eb, nd\u00ebrsa DCAF mir\u00ebpret edhe kontribute t\u00eb tjera me shkrim.<\/p>\n\n\n\n
Ngjarja p\u00ebrfshiu edhe nj\u00eb tryez\u00eb t\u00eb rrumbullak\u00ebt, t\u00eb bashk\u00ebmoderuar nga Z\u00ebvend\u00ebsdrejtoresha e RrGK-s\u00eb, Nicole Farnsworth, dhe Eva Tabbasam, ku pjes\u00ebmarr\u00ebsit diskutuan m\u00eb tej se si veprimet ekzekutive, mbik\u00ebqyrja parlamentare dhe mekanizmat e koordinimit mund ta mb\u00ebshtesin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efektive zbatimin e GPS-s\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb tryez\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb: Remzie Zeqiraj; Edi Gusia; Vlora \u00c7itaku, deputete e Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs; n\u00ebnkolonelja Zylfije Dema, Shoqata e Grave t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs; Sol\u00e8ne Brabant, eksperte p\u00ebr gjinin\u00eb dhe sigurin\u00eb, DCAF; Dania Hadi, p\u00ebrfaq\u00ebsuese e Ombudspersonit p\u00ebr Mbrojtjen Komb\u00ebtare dhe Forcat e Armatosura Kanadeze; si dhe Sylvia Sch\u00e4r Hahn, nga Qendra e Pavarur e Besimit p\u00ebr pjes\u00ebtar\u00ebt e Forcave t\u00eb Armatosura Zvicerane.<\/p>\n\n\n\n