Erkenda Kabashi nga Skenderaj sapo ka filluar rrug\u00ebtimin e saj si praktikantja e re \u201cCathy Frischmann\u201d n\u00eb Rrjetin e Grave t\u00eb Kosov\u00ebs (RrGK). Pas vet\u00ebm nj\u00eb jave n\u00eb zyr\u00eb, ajo tashm\u00eb po zbulon se si ligjet dhe politikat mund t\u00eb form\u00ebsojn\u00eb barazin\u00eb gjinore n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Erkenda studion n\u00eb Rochester Institute of Technology (RIT), ku po ndjek studimet n\u00eb menaxhim dhe nd\u00ebrmarr\u00ebsi, si dhe n\u00eb politika publike dhe qeverisje. Krahas studimeve, Erkenda punon edhe si tutore e matematik\u00ebs n\u00eb RIT. Me nj\u00eb talent t\u00eb natyrsh\u00ebm p\u00ebr matematik\u00eb, ajo k\u00ebnaqet duke ndihmuar student\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb kuptojn\u00eb konceptet e v\u00ebshtira, t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb vet\u00ebbesimin dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb notat e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Me politikat publike dhe qeverisjen si nj\u00eb nga drejtimet e saj, Erkenda tashm\u00eb kishte zhvilluar interes p\u00ebr integrimin gjinor dhe ishte kurioze t\u00eb shihte se si zbatohet ai n\u00eb praktik\u00eb. Kjo, e kombinuar me nj\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsim personal n\u00eb rritje p\u00ebr pabarazit\u00eb e p\u00ebrditshme me t\u00eb cilat grat\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen, e motivoi at\u00eb t\u00eb aplikoj\u00eb p\u00ebr praktik\u00ebn Cathy Frischmann.<\/p>\n\n\n\n
\u201cP\u00ebrmes studimeve dhe p\u00ebrvojave t\u00eb mia, u b\u00ebra gjithnj\u00eb e m\u00eb e vet\u00ebdijshme p\u00ebr pabarazit\u00eb e p\u00ebrditshme me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grat\u00eb dhe p\u00ebr rolin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb OJQ-t\u00eb kan\u00eb n\u00eb ndryshimet reale\u201d, shpjegon ajo. Ky kuptim e motivoi at\u00eb t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb pun\u00eb, ku ndikimi \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm dhe konkret. Erkenda thot\u00eb se vendimi i saj p\u00ebr t\u2019iu bashkuar RrGK-s\u00eb vjen nga nj\u00eb ndjenj\u00eb e fort\u00eb q\u00ebllimi. \u201cDua q\u00eb politikat jo vet\u00ebm t\u00eb jen\u00eb t\u00eb shkruara mir\u00eb, por edhe v\u00ebrtet gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe me ndikim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb\u201d, shpjegon ajo.<\/p>\n\n\n\n
Duke reflektuar mbi dit\u00ebt e saj t\u00eb para n\u00eb zyr\u00eb, Erkenda thot\u00eb se u impresionua nga p\u00ebrmasa e pun\u00ebs dhe ndikimi i RrGK. \u201c\u00cbsht\u00eb v\u00ebrtet e mahnitshme sa ndikim kemi si nj\u00eb organizat\u00eb joqeveritare\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n
Deri m\u00eb tani, pjesa m\u00eb e madhe e pun\u00ebs s\u00eb Erkend\u00ebs \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb rishqyrtimin e ligjeve. Ajo ka rishikuar ligjet p\u00ebr t\u00eb cilat RrGK kishte dh\u00ebn\u00eb m\u00eb par\u00eb komente, duke analizuar se sa nga kontributi i organizat\u00ebs \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb legjislacionin p\u00ebrfundimtar. Kjo detyr\u00eb ka ndryshuar shpejt m\u00ebnyr\u00ebn se si ajo i qaset leximit t\u00eb ligjeve dhe politikave.<\/p>\n\n\n\n
\u201cKur fillova p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb lexoja ligjet, ato dukeshin n\u00eb rregull, por kur pash\u00eb komentet e RrGK-s\u00eb, e kuptova se nuk jan\u00eb aq t\u00eb barabarta sa duhet\u201d, thot\u00eb ajo. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet di\u00e7ka q\u00eb kam m\u00ebsuar deri tani nga kjo praktik\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrmes k\u00ebsaj pune, ajo ka filluar t\u00eb kuptoj\u00eb se edhe detajet m\u00eb t\u00eb vogla n\u00eb aspektin ligjor mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb at\u00eb se sa gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb politik\u00eb. Komentet ligjore t\u00eb RrGK, shpjegon ajo, shpesh theksojn\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz do t\u2019i anashkalonin. \u201cEdhe pse jan\u00eb detaje t\u00eb vogla, ato b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb ndryshim t\u00eb madh\u201d thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n
Erkenda e sheh si inkurajuese faktin q\u00eb, shumic\u00ebn e koh\u00ebs, t\u00eb pakt\u00ebn disa nga rekomandimet e RrGK-s\u00eb pasqyrohen n\u00eb ligjet p\u00ebrfundimtare, megjith\u00ebse ajo beson se ende mund t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb shum\u00eb. \u201cShpenzon kaq shum\u00eb koh\u00eb duke punuar mbi ligjet p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ato sa m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe t\u00eb barabarta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, prandaj m\u00eb shum\u00eb nga ajo pun\u00eb duhet t\u00eb reflektohet n\u00eb ligjet p\u00ebrfundimtare,\u201d thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb muajt n\u00eb vijim, Erkenda do t\u00eb p\u00ebrfshihet gjithashtu n\u00eb projekte t\u00eb tjera k\u00ebrkimore, duke marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb intervista dhe grupe fokusi. Nj\u00eb nga gj\u00ebrat kryesore q\u00eb ajo ka m\u00ebsuar deri tani, thot\u00eb ajo, \u00ebsht\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia e t\u00eb shprehurit dhe e ngritjes s\u00eb z\u00ebrit. Ajo \u00ebsht\u00eb impresionuar gjithashtu nga kultura e pun\u00ebs brenda RrGK-s\u00eb. \u201cMendoj se niveli i komunikimit dhe bashk\u00ebpunimit \u00ebsht\u00eb unik n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n
Nd\u00ebrsa mban nj\u00eb orar t\u00eb ngarkuar me studimet, pun\u00ebn si tutore dhe tani edhe nj\u00eb praktik\u00eb, Erkenda ende gjen koh\u00eb p\u00ebr t\u2019u \u00e7lodhur. Ajo e kalon koh\u00ebn e lir\u00eb duke par\u00eb seriale turke dhe duke lexuar romane.<\/p>\n\n\n\n
Duke par\u00eb drejt s\u00eb ardhmes, Erkenda beson se p\u00ebrvoja n\u00eb RrGK do t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb si n\u00eb karrier\u00ebn e saj t\u00eb ardhshme, ashtu edhe n\u00eb rrug\u00ebtimin akademik. Puna e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me politika dhe legjislacion tashm\u00eb i ka p\u00ebrmir\u00ebsuar aft\u00ebsit\u00eb e saj analitike dhe e ka ndihmuar t\u00eb kuptoj\u00eb m\u00eb mir\u00eb l\u00ebnd\u00ebt q\u00eb studion.<\/p>\n\n\n\n
\u201cKur zgjodha politik\u00ebn publike dhe qeverisjen, kisha nj\u00eb ide t\u00eb p\u00ebrgjithshme se \u00e7far\u00eb do t\u00eb studioja, por kur e p\u00ebrjeton n\u00eb praktik\u00eb, fiton nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb shum\u00eb m\u00eb praktike,\u201d thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb po mendon t\u00eb ndjek\u00eb nj\u00eb praktik\u00eb n\u00eb RrGK, Erkenda ka nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb: \u201cDo t\u2019i inkurajoja t\u00eb gjith\u00eb q\u00eb ta provojn\u00eb. N\u00eb fillim u ndjeva shum\u00eb e mbingarkuar nga sasia e madhe e informacionit, por me kalimin e koh\u00ebs i merr gj\u00ebrat hap pas hapi. Gjithashtu, ke koleg\u00eb shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb q\u00eb jan\u00eb gjithmon\u00eb aty p\u00ebr t\u00eb t\u00eb ndihmuar n\u00ebse ke nevoj\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrfshirja e Erkend\u00ebs n\u00eb RrGK u b\u00eb e mundur fal\u00eb Praktik\u00ebs Cathy Frischmann p\u00ebr Aktivistet e Reja p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Grave, e mb\u00ebshtetur nga Altrusa. Cathy Frischmann (1952\u20132023) ishte nj\u00eb aktiviste p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave, feministe, mbrojt\u00ebse e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, nxit\u00ebse e p\u00ebrfshirjes s\u00eb grave n\u00eb politik\u00eb, botaniste q\u00eb mbronte bim\u00ebt vendase, dhe shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr\u2026 Cathy e donte jet\u00ebn, prandaj ia kushtoi at\u00eb mbrojtjes s\u00eb t\u00eb drejtave dhe jet\u00ebs s\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve. Ajo punoi pa u lodhur p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb bot\u00ebn nj\u00eb vend m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Dashuria e Cathy-t p\u00ebr Kosov\u00ebn filloi n\u00eb vitin 2004, kur ajo u takua me organizatat an\u00ebtare t\u00eb RrGK-s\u00eb. E frym\u00ebzuar nga puna e an\u00ebtareve t\u00eb RrGK-s\u00eb, ajo bashk\u00ebpunoi me Altrusa \u2013 Dega n\u00eb Corvallis p\u00ebr t\u00eb mbledhur fonde p\u00ebr nj\u00eb burs\u00eb vjetore q\u00eb mb\u00ebshtet angazhimin e aktivisteve t\u00eb reja n\u00eb RrGK. Edhe pse Cathy nd\u00ebrroi jet\u00eb nga kanceri n\u00eb vitin 2023, Altrusa, miqt\u00eb dhe familja e saj kan\u00eb vazhduar t\u00eb mb\u00ebshtesin nj\u00eb praktik\u00eb n\u00eb emrin e saj. N\u00eb nder t\u00eb Cathy-t, RrGK me krenari mir\u00ebpret \u00e7do vit t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb praktikante t\u00eb re, duke vazhduar t\u00eb angazhoj\u00eb dhe t\u00eb frym\u00ebzoj\u00eb gjenerata t\u00eb reja aktivistesh p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave.<\/p>\n\n\n\n