Sot në Bruksel, Adelina Berisha nga Rrjeti i Grave të Kosovës (RrGK), së bashku me një koalicion nga Ballkani Perëndimor, të mbështetur nga Fondacioni Kvinna till Kvinna, ndau qëndrimet e saj lidhur me pjesëmarrjen e grave në demokraci, integrimin e Kosovës në Bashkimin Evropian dhe buxhetin e ardhshëm afatgjatë të BE-së. 

Duke iu referuar mesazhit të Komisionit Evropian, “Demokracia: Mbroj atë që ka rëndësi”, Berisha ngriti pyetjen se çfarë po mbrohet në të vërtetë kur mbrohet demokracia. Ajo theksoi se demokracia nuk mund të mbrohet plotësisht nëse gratë përjashtohen nga vendimmarrja, organizatat për të drejtat e grave nuk kanë burime të mjaftueshme për të ndikuar në politika, apo prioritetet e grave nuk pasqyrohen në shpenzimet publike. 

Ajo theksoi se pjesëmarrja e grave nuk është një përfitim shtesë i demokracisë, por një kusht thelbësor që demokracia të ketë kuptim dhe të jetë e qëndrueshme përballë sfidave. 

Barazia gjinore në integrimin e Kosovës në BE dhe në agjendën e reformave 

Agjenda e Reformave e Kosovës përfshin 111 hapa reformues, me mundësi për të përfituar deri në 882,6 milionë euro në kuadër të Planit të Rritjes të BE-së. Berisha theksoi se, përtej numrit të reformave dhe fondeve në dispozicion, pyetja kryesore është se si këto reforma do të përmirësojnë jetën e grave. 

Duke iu referuar monitorimit të RrGK-së, ajo vuri në pah mangësitë e vazhdueshme në mbrojtjen e të mbijetuarave të dhunës, hetimet e pamjaftueshme dhe vështirësitë në qasjen në shërbimet thelbësore. Ajo theksoi se përparimi nuk duhet të matet vetëm përmes legjislacionit dhe zotimeve formale, por edhe përmes funksionimit efektiv të institucioneve, shërbimeve të financuara në mënyrë të mjaftueshme dhe përmirësimeve konkrete në sigurinë e grave. 

Berisha i bëri thirrje BE-së që ta integrojë barazinë gjinore në procesin e reformave të Kosovës dhe në monitorimin e sundimit të ligjit, përmes rezultateve të matshme, buxhetimit të përgjegjshëm gjinor dhe pjesëmarrjes kuptimplotë të organizatave të pavarura për të drejtat e grave. 

Ajo gjithashtu nënvizoi se pjesëmarrja e grave është thelbësore për paqen dhe sigurinë, duke theksuar se gratë nga të gjitha komunitetet në Kosovë duhet të kenë rol kuptimplotë në parandalimin e konflikteve, pajtimin dhe dialogun Kosovë–Serbi. 

Barazia gjinore në buxhetin e BE-së për periudhën 2028–2034 

Duke iu referuar buxhetit të ardhshëm afatgjatë të BE-së për periudhën 2028–2034, Berisha i bëri thirrje Presidencës irlandeze dhe shteteve anëtare të BE-së që të sigurojnë se barazia gjinore dhe të drejtat e grave të mbeten prioritete të dukshme dhe të financuara në mënyrë të mjaftueshme. 

Ajo theksoi rëndësinë e financimit të BE-së për vazhdimësinë e shërbimeve për të mbijetuarat e dhunës me bazë gjinore, fuqizimin e organizatave për të drejtat e grave dhe mbështetjen e pjesëmarrjes së grave në ndërtimin e paqes. 

Gjithashtu, ajo nënvizoi nevojën për monitorim transparent, financim të parashikueshëm shumëvjeçar dhe mundësi të qasshme financimi, përfshirë edhe për organizatat më të vogla dhe ato që veprojnë drejtpërdrejt në komunitet. Organizatat e pavarura për të drejtat e grave duhet të përfshihen jo vetëm në zbatimin e programeve, por edhe në hartimin dhe monitorimin e tyre. 

Mbrojtja e demokracisë në praktikë 

Berisha theksoi se mbrojtja e demokracisë nënkupton më shumë sesa ruajtjen e institucioneve dhe zgjedhjeve. Ajo kërkon mbrojtjen e mundësisë së grave për të ndikuar në vendimmarrje, mbështetjen e organizatave që përfaqësojnë interesat e tyre dhe sigurimin që zotimet politike të shndërrohen në ndryshime konkrete. 

Ajo i bëri thirrje Presidencës irlandeze dhe shteteve anëtare të BE-së që pjesëmarrjen e grave dhe barazinë gjinore t’i përfshijnë si elemente thelbësore në procesin e integrimit evropian të Kosovës dhe në buxhetin e ardhshëm afatgjatë të BE-së, duke i njohur ato si parakushte për qëndrueshmërinë demokratike dhe paqen e qëndrueshme. 

Siç theksoi ajo, demokracia nuk ka të bëjë vetëm me atë se kush ka të drejtë të votojë, por edhe me atë se kush ka mundësi të ndikojë në vendimet që merren më pas dhe nëse këto vendime sjellin ndryshime reale në jetën e njerëzve.