Përmirësimi i mbrojtjes së viktimave të dhunës me bazë gjinore kërkon ligje që u përgjigjen nevojave të tyre, mekanizma funksionalë institucionalë dhe financim të mjaftueshëm e të qëndrueshëm për shërbimet mbështetëse. Përmes avokimit ligjor, pjesëmarrjes në hartimin e politikave dhe mobilizimit publik, Rrjeti i Grave të Kosovës (RrGK) kërkon ndryshime konkrete për të forcuar mbrojtjen e grave dhe vajzave. 

Avokimi për një sistem të asistencës sociale që u përgjigjet nevojave të viktimave 

RrGK ka kërkuar përfshirjen e viktimave të dhunës me bazë gjinore në kategoritë e përfituesve të ndihmës sociale dhe programeve të mbrojtjes, si dhe sigurimin e ndihmës së përkohshme financiare dhe mbështetjes emergjente për viktimat dhe fëmijët e tyre, veçanërisht kur u mungojnë mjetet për plotësimin e nevojave bazë. 

Kjo mbështetje duhet të ofrohet përmes procedurave të përshpejtuara, pa pengesa të panevojshme administrative dhe pa u kushtëzuar nga përfundimi i procedurave penale, nxjerrja e një aktgjykimi apo dënimi i kryerësit të dhunës. 

Ndër rekomandimet kryesore të RrGK-së janë vlerësimi i së drejtës për ndihmë sociale në mënyrë të pavarur nga të ardhurat dhe pasuria e kryerësit të dhunës, përshpejtimi i vlerësimit dhe pagesave në rastet urgjente, si dhe lehtësimi i qasjes në mbështetje përmes Qendrave për Punë Sociale. RrGK kërkon gjithashtu përfshirjen e viktimave në programet e asistencës së përkohshme sociale dhe ato për familjet në situata të cenueshme, si dhe garantimin e përfitimeve për fëmijët pa diskriminim për shkak të statusit martesor të prindërve apo përbërjes familjare, përfshirë fëmijët që jetojnë me një prind. 

Përmes këtij avokimi, RrGK synon të adresojë pengesat ekonomike që mund t’i pengojnë viktimat të kërkojnë ndihmë dhe të largohen nga dhuna. Mbështetja sociale në kohën e duhur është thelbësore për sigurinë, pavarësinë ekonomike dhe rindërtimin e jetës me dinjitet. 

Kontributi në hartimin e Strategjisë Kombëtare për Mbrojtje nga Dhuna në Familje, Dhuna ndaj Grave dhe Dhuna me Bazë Gjinore 2027–2031 

RrGK po kontribuon në hartimin e Strategjisë Kombëtare 2027–2031, duke rekomanduar masa konkrete për forcimin e mbrojtjes së viktimave dhe llogaridhënies institucionale. 

Një nga prioritetet kryesore është sigurimi i financimit të mjaftueshëm, të qëndrueshëm dhe afatgjatë për strehimoret, organizatat e grave dhe shërbimet e specializuara, përmes planifikimit të qartë buxhetor dhe përcaktimit të përgjegjësive institucionale. Masat e strategjisë duhet të shoqërohen me burimet e nevojshme për zbatim, në mënyrë që shërbimet për viktimat të mos varen nga financimi i përkohshëm dhe të ofrojnë mbështetje të vazhdueshme e cilësore. 

RrGK rekomandon forcimin e koordinimit ndërmjet institucioneve qendrore dhe lokale, përfshirë policinë, prokurorinë, gjykatat, shërbimet sociale e shëndetësore, strehimoret dhe organizatat që mbështesin viktimat. Strategjia duhet të sigurojë një qasje të përqendruar te viktimat dhe të qasshme për të gjitha gratë dhe vajzat, përfshirë ato që përballen me varfëri, aftësi të kufizuara ose forma të shumëfishta diskriminimi. 

RrGK avokon që masat të përfshijnë të gjitha format e dhunës me bazë gjinore, përfshirë dhunën psikologjike, ekonomike dhe seksuale, ngacmimin seksual, përndjekjen, martesat e detyruara dhe dhunën e mundësuar përmes teknologjisë. Ato duhet të përfshijnë gjithashtu parandalimin dhe edukimin, hetimin dhe ndjekjen efektive të kryerësve, si dhe programe të trajtimit të tyre që monitorohen dhe vlerësohen. 

Për të garantuar zbatimin dhe llogaridhënien, RrGK kërkon përcaktimin e përgjegjësive të qarta për secilin institucion, tregues të matshëm të progresit, mbledhje të harmonizuar të të dhënave dhe monitorim të rregullt të rezultateve. Këta mekanizma duhet të ndihmojnë në identifikimin e mangësive dhe vlerësimin e ndikimit të masave në parandalimin e dhunës dhe mbrojtjen e viktimave. Qëllimi është që Strategjia të përmbajë masa të zbatueshme, financim të garantuar dhe mekanizma efektivë të llogaridhënies, e jo të mbetet vetëm dokument politikash. 

Mobilizimi publik kundër femicidit: kërkesë për veprim dhe parandalim 

Përveç avokimit ligjor dhe institucional, RrGK angazhohet në mobilizimin publik për ta mbajtur dhunën ndaj grave në qendër të vëmendjes dhe për të kërkuar veprime konkrete nga institucionet. Përmes thirrjes për protestë më 25 nëntor, në Ditën Ndërkombëtare për Eliminimin e Dhunës ndaj Grave, RrGK ka kërkuar mobilizim qytetar kundër femicidit dhe reagim më të vendosur institucional ndaj dhunës me bazë gjinore. 

RrGK ka kërkuar ndryshimin e Kodit Penal për përkufizimin dhe kriminalizimin e femicidit si vepër penale të veçantë; krijimin e mekanizmit Femicide Watch për analizimin e rasteve, identifikimin e dështimeve institucionale dhe mundësive për parandalim; si dhe financim të mjaftueshëm e të qëndrueshëm për strehimoret, linjën telefonike emergjente, qendrat për trajtimin e rasteve të dhunimit seksual, qendrat e referimit dhe shërbimet e tjera të specializuara. 

Gjithashtu, RrGK kërkon miratimin dhe zbatimin e legjislacionit dytësor, protokolle të qarta dhe koordinim efektiv ndërmjet institucioneve përgjegjëse. Ajo thekson nevojën që institucionet t’i marrin seriozisht kërcënimet, të vlerësojnë rrezikun dhe të ndërhyjnë në kohë për të parandaluar vrasjet e grave, përfshirë përmes adresimit efektiv të dhunës së mundësuar nga teknologjia. 

Përmes mobilizimit publik, RrGK synon të forcojë kërkesën qytetare për përmirësim të legjislacionit, financim të shërbimeve dhe llogaridhënie institucionale, duke theksuar se parandalimi i dhunës dhe femicidit kërkon veprim të vazhdueshëm e të koordinuar. 

Nga avokimi te ndryshimet konkrete 

Këto iniciativa tregojnë se mbrojtja efektive kërkon ndërhyrje në disa nivele: legjislacioni për asistencën sociale duhet të sigurojë mbështetje për viktimat që përballen me pasiguri ekonomike; strategjitë kombëtare duhet të përcaktojnë masa, përgjegjësi dhe burime të qarta; ndërsa mobilizimi publik duhet të kërkojë llogaridhënie dhe veprime konkrete për parandalimin e dhunës dhe femicidit. 

Përmes avokimit ligjor, pjesëmarrjes në proceset e politikëbërjes dhe mobilizimit publik, RrGK vazhdon të kërkojë që mbrojtja e grave dhe vajzave nga dhuna me bazë gjinore të jetë prioritet në ligje, politika dhe praktikën institucionale. Qëllimi është që zotimet për mbrojtje të përkthehen në mbështetje konkrete, parandalim më efektiv dhe përgjigje institucionale që vendos sigurinë, të drejtat dhe dinjitetin e viktimave në qendër.