Më 25–26 gusht 2026, Rrjeti për Monitorimin e Buxhetimit Gjinor (GBWN) mblodhi në Ohër, Maqedoni të Veriut, organizata të shoqërisë civile, akademikë, profesionistë të buxhetimit të përgjegjshëm gjinor (BRGJ), zyrtarë publikë dhe ekspertë, në kuadër të Komunitetit të Praktikës për Buxhetimin e Përgjegjshëm Gjinor, ku mori pjesë edhe Rrjeti i Gravet të Kosovës. Takimi dyditor krijoi hapësirë për shkëmbimin e hulumtimeve, përvojave praktike dhe qasjeve inovative për përdorimin e financave publike si mjet për avancimin e barazisë gjinore.
Një temë qendrore e ditës së parë ishte financimi i ekonomisë së kujdesit përmes BRGJ-së. Ekspertët diskutuan se si buxhetet publike mund ta njohin, rishpërndajnë dhe financojnë më mirë kujdesin, përfshirë sistemet e kujdesit afatgjatë, situatën e kujdestarëve dhe punëtorëve të kujdesit, si dhe lidhjet ndërmjet kujdesit, drejtësisë sociale dhe politikave ekonomike. Diskutimet theksuan se kujdesi nuk duhet të kuptohet thjesht si përgjegjësi private apo familjare, por si infrastrukturë thelbësore sociale dhe ekonomike që kërkon investime të mjaftueshme publike.
Pjesëmarrësit diskutuan gjithashtu rëndësinë e hulumtimeve dhe të dhënave të ndjeshme ndaj gjinisë, si dhe të bashkëpunimit më të fuqishëm ndërmjet organizatave të shoqërisë civile dhe akademisë. Një punëtori interaktive e udhëhequr nga Universiteti i Lundit shqyrtoi rëndësinë e këtyre partneriteteve për prodhimin e dëshmive që mund të informojnë avokimin dhe politikat publike. Njëkohësisht, “Who Pays, Who Benefits?” GRB Advocacy Lab e zhvendosi vëmendjen te ana e të hyrave të buxheteve publike, duke i inkurajuar pjesëmarrësit të shqyrtojnë jo vetëm mënyrën se si qeveritë shpenzojnë paratë publike, por edhe mënyrën se si mblidhen të hyrat dhe se si tatimet dhe masat e tjera fiskale ndikojnë në grupe të ndryshme të grave dhe burrave.
Dita e dytë vazhdoi me fokusin në bashkëpunimin ndërmjet universiteteve dhe organizatave të shoqërisë civile për shoqëri më të barabarta gjinore. Panelistët ndanë përvojat e tyre në shndërrimin e hulumtimeve të shoqërisë civile në rekomandime për politika, avokim të bazuar në dëshmi, financa klimatike të përgjegjshme ndaj gjinisë, reforma ligjore, llogaridhënie publike, qasje të ndërthurura ndaj të dhënave dhe shkëmbim të njohurive ndërmjet hulumtuesve dhe praktikuesve.
Një tjetër fokus i rëndësishëm ishte financimi klimatik i përgjegjshëm ndaj gjinisë dhe një tranzicion i drejtë. Prezantimet nga i gjithë Ballkani Perëndimor dhe më gjerë shqyrtuan boshllëqet gjinore në financimin klimatik, financat komunale për klimën, infrastrukturën e qëndrueshme, investimet në energji, mobilitetin dhe transportin publik. Diskutimet theksuan se investimet klimatike nuk janë automatikisht të përgjegjshme ndaj gjinisë dhe se analiza gjinore, të dhënat e ndërthurura, pjesëmarrja kuptimplotë dhe BRGJ-ja duhet të përfshihen në planifikimin dhe financimin klimatik që nga fillimi.
Paneli i fundit trajtoi financimin e sipërmarrjes së grave dhe ekonomisë së grave, duke përfshirë qasjen e grave në financa, pjesëmarrjen në tregun e punës, qeverisjen e balancuar gjinore, digjitalizimin, si dhe mundësitë dhe sfidat që sjell inteligjenca artificiale. Diskutimi tregoi se si BRGJ-ja mund të kontribuojë në identifikimin e barrierave strukturore me të cilat përballen gratë dhe në sigurimin që politikat ekonomike dhe burimet publike të mbështesin pavarësinë ekonomike të grave.
Përgjatë dy ditëve, u shfaq një mesazh i përbashkët: buxhetimi i përgjegjshëm gjinor nuk ka të bëjë vetëm me buxhetet—ai ka të bëjë me transformimin e mënyrës se si burimet publike mblidhen, ndahen, shpenzohen dhe monitorohen, në mënyrë që ato të kontribuojnë në krijimin e shoqërive më të barabarta. Bashkëpunimi më i fuqishëm ndërmjet shoqërisë civile, akademisë, qeverive dhe profesionistëve të buxhetimit të përgjegjshëm gjinor është thelbësor për lidhjen e hulumtimeve me avokimin dhe shndërrimin e dëshmive në ndryshime konkrete në politika dhe buxhete.
